W Polsce ograniczenia w obrocie gotówką dotyczą głównie przedsiębiorców [limity transakcji gotówkowych w 2026 r. w obrocie B2B]
W Polsce przywykliśmy już do pewnych ograniczeń w obrocie gotówką. Dotyczą one jednak przede wszystkim przedsiębiorstw. Obecnie na przedsiębiorców nałożone są limity transakcji gotówkowych – do 15 000 zł (choć planowano ich obniżenie do 8 000 zł). Transakcje przekraczające tę kwotę muszą być realizowane z wykorzystaniem rachunku płatniczego.
Limit ten odnosi się do wartości całej transakcji – bez względu na liczbę płatności dokonanych w jej ramach. Dotyczy on również m.in. fundacji wpisanych do rejestru przedsiębiorców KRS. W tym kontekście można pokusić się o stwierdzenie, że w przypadku przedsiębiorstw obrót gotówkowy jest de facto ograniczony do marginalnego poziomu, ponieważ kwota 15 000 zł – dla funkcjonującej firmy – stanowi często jedynie niewielką część typowych rozliczeń.
Wcześniej w obrocie B2B funkcjonowały znacznie wyższe limity transakcji gotówkowych.
Dotychczasowa kwota, o której mowa w art. 19 pkt 2 Prawa przedsiębiorców, czyli 15 000 zł, została wprowadzona do systemu prawnego jako stała wartość nominalna w momencie uchwalenia ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Warto przypomnieć, że była ona już wcześniej obecna w ustawie o swobodzie działalności gospodarczej (od 2017 r.), kiedy zastąpiono nią znacznie wyższy limit wynoszący 15 000 euro.
Limit płatności gotówkowych w obrocie profesjonalnym stanowi jeden z fundamentalnych i najbardziej ingerujących w swobodę działalności gospodarczej instrumentów regulacji relacji kontraktowych. Z perspektywy makroekonomicznej oraz prawnofinansowej, mechanizm ten ma na celu z jednej strony ograniczenie zjawiska tak zwanej szarej strefy, uszczelnienie systemu podatkowego oraz zapobieganie praniu pieniędzy, z drugiej zaś wymusza na uczestnikach rynku ponoszenie określonych kosztów transakcyjnych związanych z obsługą rachunków bankowych i systemów płatniczych.
Ograniczenia w obrocie gotówką obejmują również osoby fizyczne
Co do zasady, dla osób fizycznych nie istnieją odgórne limity transakcji gotówkowych – przynajmniej na razie. Z drugiej strony nie oznacza to pełnej swobody w dokonywaniu wszystkich płatności gotówką.
Dobrym przykładem jest zakup nieruchomości. Choć oczywiste jest, że przenoszenie dużych sum pieniędzy w gotówce wiąże się z ryzykiem, to właśnie w takich sytuacjach można przekonać się, jak daleko idą ograniczenia nakładane przez banki. W przypadku sprzedaży nieruchomości i posiadania na koncie np. 1 000 000 zł, przeznaczenie tej kwoty na zakup kolejnej nieruchomości może wymagać dodatkowych formalności – bank często nie zrealizuje takiego przelewu automatycznie. Konieczna będzie osobista wizyta w oddziale w celu podwyższenia limitu – nie da się tego zrobić w pełni online.
W praktyce bank może zgodzić się na przelew rzędu ok. 200 tys. zł dziennie – po okazaniu odpowiednich dokumentów, takich jak umowa rezerwacyjna czy deweloperska. Powodem są procedury związane z przeciwdziałaniem finansowaniu terroryzmu.
Co więcej, transakcje powyżej 15 000 euro są automatycznie rejestrowane przez banki i przekazywane do Generalnego Inspektora Informacji Finansowej (GIIF). Wszystko to pokazuje, że banki w Polsce pełnią istotną rolę w systemie przeciwdziałania nadużyciom finansowym.
Podwyższenie limitu płatności gotówkowych w obrocie B2B. Jest projekt ustawy
16 kwietnia do Sejmu trafił projekt ustawy zakładający podwyższenie limitu transakcji gotówkowych w obrocie B2B do 25 000. zł. Głównym celem projektu jest urealnienie wartości progowej określającej maksymalny dopuszczalny poziom operacji gotówkowych między profesjonalnymi uczestnikami rynku.
Jak podają autorzy projektu, zamrożenie limitu na poziomie 15 000 zł nastąpiło w okresie relatywnej stabilności cenowej. Od czasu wejścia w życie Prawa przedsiębiorców w 2018 r. gospodarka doświadczyła jednak silnych zjawisk inflacyjnych – zarówno o charakterze wewnętrznym, jak i zewnętrznym.
Ekonomiczna konieczność podniesienia limitu wynika z tzw. "erozji wartości nominalnych". Brak waloryzacji przy jednoczesnym wzroście cen towarów, usług, energii, materiałów i kosztów pracy doprowadził do sytuacji, w której limit 15 000 zł przestał odpowiadać realiom gospodarczym. Kwota, która w 2018 r. miała istotne znaczenie inwestycyjne, dziś często wystarcza jedynie na pokrycie podstawowych wydatków. W praktyce oznacza to, że bez zmiany przepisów państwo zaczęło ingerować w drobny, codzienny obrót gospodarczy.
Nowy – podwyższony limit transakcji gotówkowych – zgodny z prawem UE
Od 2027 r. państwa członkowskie UE będą zobowiązane do wprowadzenia limitów w obrocie gotówką. Maksymalny próg wyniesie 10 tys. euro, a w krajach spoza strefy euro – równowartość tej kwoty. Celem regulacji jest ograniczenie wykorzystywania gotówki do nielegalnych działań oraz przeciwdziałanie wprowadzaniu do obrotu środków o nieznanym pochodzeniu. Państwa członkowskie będą mogły wprowadzać niższe limity, np. 3 000 tys. euro.
Podniesienie krajowego limitu do 25 000 zł pozostaje zgodne z prawem UE i nie koliduje z wdrażanymi regulacjami. Projekt ustawy wpisuje się jednocześnie w szerszy kierunek wspierania małych i średnich przedsiębiorstw.
Długoterminowe korzyści wynikające z podniesienia limitów transakcji gotówkowych
Zdaniem autorów projektu, obecny limit 15 000 zł stanowi jedno z głównych źródeł napięć na linii przedsiębiorcy – administracja skarbowa, zwłaszcza w sektorach o dużej liczbie drobnych, powtarzalnych transakcji. Podniesienie limitu do 25 000 zł może uwolnić znaczną część standardowych operacji między mikrofirmami – takich jak usługi transportowe, zakupy na rynkach hurtowych, nabycie podstawowych materiałów czy drobne naprawy – spod obowiązku rozliczeń bezgotówkowych.
W efekcie przedsiębiorcy mogą ograniczyć koszty obsługi bankowej oraz prowizji, co w skali całej gospodarki może oznaczać oszczędności liczone w setkach milionów złotych.
Wyższe limity transakcji gotówkowych w obrocie B2B. Kiedy ustawa mogłaby wejść w życie?
Za projekt odpowiada grupa posłów Polski 2050 – Centrum, na czele z posłem Sławomirem Ćwikiem. Projekt przewiduje wejście w życie nowych przepisów od 1 stycznia 2027 r. Na obecnym etapie został on skierowany do analizy skutków ekonomicznych, a następnie trafi do konsultacji społecznych.
Podstawa prawna:
Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz.U. 2024 poz. 236)
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1624 w sprawie zapobiegania wykorzystywaniu systemu finansowego do prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu
Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy - Prawo przedsiębiorców oraz ustawy o podatku od towarów i usług
