Obecny stan prawny w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych
Zgodnie z obowiązującymi od 2022 roku przepisami ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (ustawa o PIT), odpłatne zbycie środka trwałego podlega opodatkowaniu po stronie przedsiębiorcy również wtedy, gdy uprzednio został on wycofany z działalności gospodarczej, jeśli transakcja ta miała miejsce w ciągu 6 lat od powyższej czynności.
Przedsiębiorca, chcąc uniknąć konieczności zapłaty tego podatku, przekazywał ten środek trwały w darowiźnie członkom najbliżej rodziny tj. grupie 0 . Do tej grupy zalicza się małżonka, dzieci, wnuki, rodziców, dziadków, rodzeństwo, pasierba, ojczyma i macochę. Takie nabycie prawa korzysta ze zwolnienia z podatku od spadków i darowizn niezależnie od wartości rzeczy objętej przysporzeniem dla obdarowanego. Następnie osoba ta sprzedawała uprzednio wykorzystywany w działalności gospodarczej środek trwały po upływie sześciu miesięcy, licząc od końca miesiąca, w którym nastąpiło nabycie w drodze darowizny. W związku z takimi działaniami nie istniała podstawa do uzyskania ani podatku z PIT, ani też w oparciu o przepisy związane z opodatkowaniem darowizn.
Analogiczna sytuacja występowała w przypadku zbycia rzeczy, z których uprzednio korzystał przedsiębiorca na podstawie umowy leasingu. Jest ona powszechną i ugruntowaną formą korzystania z rzeczy na potrzeby związane z prowadzoną działalnością gospodarcza. Najpopularniejszy jest tzw. leasing operacyjny, gdy raty wynikające z takiej umowy mogą być zaliczane do kosztów podatkowych. Leasingodawca często dopuszcza, aby leasingobiorca wykupił przedmiot leasingu do majątku prywatnego.
Zdaniem ustawodawcy poprzez powyższe działania dochodziło do niepożądanego uniknięcia opodatkowania dochodu z odpłatnego zbycia składnika majątku - środka trwałego - który uprzednio wchodził w skład majątku przedsiębiorcy.
Planowane zamiany w ustawie o PIT
Celem ograniczenia tego rodzaju optymalizacji podatkowej, projektowana zmiana ma polegać na wydłużeniu z sześciu miesięcy do trzech lat okresu, w którym sprzedaż takiej rzeczy przez obdarowanego członka najbliżej rodziny z tzw. grupy 0, będzie powodowała konieczność rozliczenia PIT z tytułu odpłatnego zbycia rzeczy. Od tego uregulowania ma wszakże istnieć wyjątek dotyczący rzeczy o mniejszej wartości w chwili dokonania darowizny – obecnie jest to kwota 36 120 zł wynikająca z przepisów ustawy o podatku od spadków i darowizn.
