Kategoria D w wojsku. Co oznacza i czy chroni przed powołaniem?
Kategoria D oznacza, że kandydat został uznany przez wojskową komisję lekarską za niezdolnego do pełnienia służby wojskowej w czasie pokoju. To właśnie ten zapis usypia czujność wielu osób.
Kluczowe jest tutaj określenie "w czasie pokoju", bowiem sytuacja zmienia się diametralnie w przypadku konfliktu zbrojnego. Osoby z kategorią D posiadające przydatne kwalifikacje zostaną powołane do czynnej służby wojskowej w razie wystąpienia potrzeb uzupełnieniowych.
Co istotne, brak wcześniejszego przeszkolenia wojskowego nikogo nie dyskwalifikuje ani nie zwalnia z tego obowiązku. Tacy obywatele trafiają bezpośrednio specjalistycznych centrów szkolenia. Tam przechodzą intensywne kursy, które są ściśle dostosowane do ich dotychczasowych umiejętności oraz predyspozycji.
Kto ma kategorię D w wojsku? Lista chorób i schorzeń
Podstawą prawną określającą stan zdrowia rekrutów jest rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 marca 2024 roku w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej. To dokument, który precyzyjnie definiuje, jakie schorzenia uniemożliwiają służbę w czasie pokoju. Spektrum dolegliwości jest bardzo szerokie – od określonych cech budowy ciała, takich jak skrajnie niski wzrost czy otyłość trzeciego stopnia, aż po schorzenia wewnętrzne.
Komisje lekarskie przyznają kategorię D m.in. przy poważnych problemach wzrokowych, takich jak wysoka krótkowzroczność i dalekowzroczność czy jaskra, a także przy jednostronnej głuchocie. Powodem otrzymania kategorii D mogą być również przewlekłe choroby układu oddechowego, na czele z astmą, a także schorzenia kardiologiczne, w tym zaawansowane nadciśnienie tętnicze. Na liście znajdują się także przewlekłe schorzenia układu pokarmowego, cukrzyca, padaczka, a nawet zaburzenia stanu psychicznego czy poważne zniekształcenia kończyn utrudniające poruszanie się.
Inne przykłady chorób i schorzeń, za które przyznawana jest kategoria D, to:
- przewlekłe choroby skóry szpecące lub upośledzające sprawność ustroju,
- zniekształcenia czaszki (np. guzy, wgniecenia) oraz ubytki kości czaszki pourazowe lub chorobowe upośledzające sprawność ustroju,
- nieznaczny oczopląs przy patrzeniu na wprost,
- porażenny lub pourazowy niedowład mięśni zewnętrznych lub wewnętrznych oka znacznie upośledzający czynność wzrokową, powodujący podwójne widzenie,
- przebyte, nienawracające choroby siatkówki, naczyniówki i nerwu wzrokowego,
- zniekształcenie języka upośledzające mowę lub połykanie,
- braki i wady uzębienia z utratą zdolności żucia powyżej 67 proc.,
- przewlekłe śluzowo-ropne lub ropne zapalenie zatok przynosowych,
- wada wymowy upośledzające zdolność porozumiewania się,
- skolioza II stopnia i wady kręgosłupa wrodzone lub nabyte upośledzające sprawność ustroju,
- choroby mięśnia sercowego lub zaburzenia rytmu nawracające albo trwałe powodujące upośledzenie sprawności ustroju,
- wrodzone wady serca,
- przewlekłe choroby trzustki,
- choroby pęcherza moczowego lub dróg moczowych upośledzające lub znacznie upośledzające funkcję narządu,
- choroby gruczołów przytarczycznych,
- padaczka z rzadko występującymi napadami.
Czy można zmienić kategorię z D na A w książeczce wojskowej?
Dla tych, którzy po latach chcieliby jednak związać swoje życie z mundurem, przepisy przewidują ścieżkę formalną. Cała procedura wymaga złożenia odpowiedniego wniosku, który kieruje się za pośrednictwem szefa właściwego Wojskowego Centrum Rekrutacji.
Zgodnie z art. 64 ust. 6 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie ojczyzny istnieje możliwość wystąpienia z wnioskiem o zmianę przyznanej kategorii zdolności do służby wojskowej. Kluczem do sukcesu w tej batalii urzędowej jest twarda dokumentacja medyczna. Do dokumentów należy dołączyć aktualne zaświadczenia lekarskie i wyniki specjalistycznych badań z ostatnich dwunastu miesięcy, które bezsprzecznie potwierdzają poprawę stanu zdrowia.
Jeśli wniosek zostanie przyjęty, zainteresowany trafia na dodatkową listę i zostaje wezwany przed komisję lekarską podczas kolejnej kwalifikacji. Warto jednak pamiętać, że system jest rygorystyczny. W przypadku ponownego składania dokumentów po decyzji odmownej, wojskowi lekarze będą analizować wyłącznie nowe zmiany w zdrowiu, a nie całą historię chorobową od początku.
Od A do E. Co oznaczają kategorie wojskowe w Polsce?
Podczas kwalifikacji lekarze oceniają zarówno sprawność fizyczną (wagę, wzrost, układ ruchu, serce, wzrok i słuch), jak i stan psychiczny badanej osoby. Kluczowa jest analiza dostarczonych dokumentów, czyli wypisów ze szpitali, wyników badań obrazowych czy opinii specjalistów. Na tej podstawie wydawane jest orzeczenie administracyjne z konkretną kategorią zdrowia:
- Kategoria A: Pełna zdolność do czynnej służby wojskowej. Oznacza brak jakichkolwiek przeciwwskazań zdrowotnych i pozwala na pełnienie służby zasadniczej, zawodowej oraz w rezerwie.
- Kategoria B: Czasowa niezdolność do służby, wynikająca najczęściej z urazów lub chorób, które mogą ustąpić. Taki status przyznaje się zazwyczaj na okres od 12 do 24 miesięcy, po których następuje ponowne wezwanie.
- Kategoria D: Niezdolność do służby wojskowej w czasie pokoju. W razie mobilizacji lub wojny osoby te mogą jednak zostać powołane do prostszych zadań, na przykład w obronie terytorialnej.
- Kategoria E: Trwała i całkowita niezdolność do służby wojskowej – zarówno w czasie pokoju, jak i wojny. Schorzenia lub niepełnosprawność w sposób nieodwracalny wykluczają tu możliwość bycia żołnierzem.
