Świadczenia zdrowotne dla obywateli Ukrainy z ochroną czasową
Obywatele Ukrainy, którzy uciekli przed wojną po 2022 r., na terenie Unii Europejskiej mogą stać się beneficjentami ochrony czasowej. Od początku pełnoskalowej inwazji Polska udzieliła takiej pomocy ponad 2,2 mln osobom, co stanowi 30,5 proc. ogółu decyzji o przyznaniu ochrony czasowej w całej Unii Europejskiej.
W Polsce beneficjent ochrony czasowej jest zobowiązany złożyć odpowiedni wniosek do organu gminy w terminie 30 od dnia przekroczenia granicy. Na podstawie tego wniosku cudzoziemiec otrzymuje numer PESEL ze statusem UKR. Za legalny uznaje się również pobyt dziecka urodzonego na terytorium RP, którego rodzicem jest beneficjent ochrony czasowej, pod warunkiem, że dziecko nie posiada obywatelstwa polskiego ani obywatelstwa innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej.
Od 5 marca 2026 r. obywatele Ukrainy (oraz ich dzieci), którzy przybyli do Polski z Ukrainy po 23 lutego 2022 r. w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa – o ile posiadają numer PESEL ze statusem UKR – mogą korzystać ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych. Dotyczy to jednak trzech grup osób.
Beneficjenci ochrony czasowej w Polsce należący do grup podlegających szczególnej ochronie
Pierwszą grupą uprawnioną do korzystania ze świadczeń zdrowotnych na NFZ są ci należący do grup podlegających szczególnej ochronie. Są to obywatele Ukrainy, którzy posiadają status beneficjenta ochrony czasowej, tzn. mają numer PESEL ze statusem UKR i:
- byli ofiarą tortur lub gwałtu, lub
- są w wieku do ukończenia 18. roku życia lub
- posiadają zaświadczenie o zamieszkiwaniu w obiekcie zbiorowego zakwaterowania lub
- są w okresie ciąży, porodu lub połogu.
Osoby objęte ubezpieczeniem zdrowotnym w Polsce
Obywatele Ukrainy posiadający status beneficjenta ochrony czasowej (status UKR), którzy nie należą do jednej grup podlegających szczególnej ochronie, mogą korzystać ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych tylko w przypadku, gdy zostaną objęci ubezpieczeniem zdrowotnym w Polsce.
Obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym objęci są obywatele Ukrainy posiadający status beneficjenta ochrony czasowej, którzy w szczególności:
- są pracownikami,
- są zleceniobiorcami,
- są przedsiębiorcami, tzn. prowadzą pozarolniczą działalność;
- są emerytami lub rencistami, tzn. pobierają świadczenia emerytalne lub rentowe, także z zagranicy, w tym z Ukrainy;
- posiadają status osoby bezrobotnej,
- są uczniami, studentami lub doktorantami – o ile nie mogą być zgłoszeni do ubezpieczenia jako członkowie rodziny i nie podlegają ubezpieczeniu z innego tytułu (np. stosunku pracy).
Oprócz tego obywatele Ukrainy ze statusem UKR, którzy nie posiadają tytułu do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego, mogą być zgłoszeni do tego ubezpieczenia, jako członkowie rodziny osób objętych tym ubezpieczeniem w Polsce. Członkiem rodziny osoby ubezpieczonej jest:
- dziecko do ukończenia 26 lat, natomiast jeżeli posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności lub inne traktowane na równi - bez ograniczenia wieku,
- małżonek,
- rodzice, dziadkowie, pradziadkowie pozostający z ubezpieczonym we wspólnym gospodarstwie domowym.
Osoby, które zawarły umowę o dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne
Obywatele Ukrainy ze statusem UKR, którzy nie należą do żadnej z grup wrażliwych, nie mają obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego i nie mogą być do niego zgłoszeni przez członka rodziny, mogą uzyskać dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej jedynie w drodze zawarcia umowy o dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne. Zawarcie takiej umowy możliwe jest po zgłoszeniu się do oddziału Narodowego Funduszu Zdrowia.
Wysokość składki na ubezpieczenie zdrowotne wynosi 9 proc. podstawy jej wymiaru. Składka jest miesięczna i niepodzielna. Podstawa wymiaru to kwota deklarowanego miesięcznego dochodu, nie niższa jednak od kwoty przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw włącznie z wypłatami z zysku.
Jak przypomina Urząd do Spraw Cudzoziemców, co do zasady objęcie ubezpieczeniem dobrowolnym uzależnione jest od wniesienia opłaty dodatkowej, której wysokość zależy od czasu, w którym dana osoba nie była ubezpieczona.
W uzasadnionych przypadkach, na wniosek osoby ubiegającej się o objęcie jej dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym Narodowy Fundusz Zdrowia może odstąpić od pobrania opłaty lub rozłożyć ją na raty miesięczne, jednak nie więcej niż na 12 rat. Istnieje również możliwość zwolnienia z opłaty dodatkowej, jeśli będzie to wynikało z sytuacji materialnej osoby ubezpieczającej się, jej warunków rodzinnych, sytuacji zdrowotnej lub innych okoliczności wskazujących na trudną sytuację życiową. Wnioski takie rozpatrywane są indywidualnie – wyjaśnia UdSC.
Redaktorka Forsal.pl. Absolwentka stosunków międzynarodowych ze specjalizacją bezpieczeństwo i studia strategiczne na Uniwersytecie Warszawskim, a z pasji dziennikarka. W przeszłości związana z Polską Press i Polską Agencją Prasową.
Specjalizuje się w tematach związanych z bezpieczeństwem krajowym i międzynarodowym oraz tematyką społeczną. Od lat przygląda się przestrzeganiu praw człowieka w Polsce i na świecie. W wolnym czasie ogląda mecze siatkówki i czyta kolejne reportaże.