Subskrybuj nas na Youtube
Zapisz się na newsletter
W ocenie RPO Marcina Wiącka, stosowanie się do wskazań wynikających z prawa europejskiego powinno ograniczać możliwość warunkowego umorzenia postępowania w sprawach o przestępstwo znęcania się fizycznego lub psychicznego nad osobą najbliższą lub inną osobą pozostającą w stałym lub przemijającym stosunku zależności.
Dlatego też potrzebna jest analiza i ocena czy Konwencja stambulska (Konwencja o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej) wymaga podjęcia kolejnych działań o charakterze legislacyjnym lub pozalegislacyjnym dla jej skutecznej implementacji.
Zgodnie z art. 45 Konwencji, "Strony podejmują konieczne działania ustawodawcze lub inne mające na celu zagwarantowanie, że przestępstwa, o których mowa w niniejszej Konwencji, podlegają efektywnym, proporcjonalnym i odstraszającym karom, z uwzględnieniem ich wagi".
Dodatkowo art. 11 dyrektywy wymienia okoliczności obciążające takie jak właśnie popełnienie przestępstwa przeciw byłemu lub obecnemu małżonkowi lub partnerowi; popełnienie przestępstwa przez członka rodziny lub osobę wspólnie zamieszkującą z ofiarą czy popełnienie przestępstwa przez nadużycie uznanego stosunku zaufania, władzy lub wpływu.
Do RPO docierają informacje o warunkowych umorzeniach
Z informacji, które wpływają do biura RPO wynika, że ok.10 proc. postępowań karnych w sprawie o znęcanie się fizyczne lub psychiczne nad osobą najbliższą lub inną osobą zależną zostaje prawomocnie zakończonych wyrokiem warunkowo umarzającym postępowanie.
Zjawisko przemocy domowej i wobec kobiet nie zawsze spotyka się z adekwatną reakcją organów wymiaru sprawiedliwości – ocenia RPO.
W 2024 r. sądy warunkowo umorzyły postępowanie w 1172 sprawach o to przestępstwo, a w 141 wydano wyroki umarzające postępowania z powodu znikomej społecznej szkodliwości czynu.
Konwencja stambulska – najważniejsze przepisy
Konwencja o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej została przyjęta i otwarta do podpisu 11 maja 2011 r. w Stambule. Polska zdecydowała się na jej ratyfikację w 2015 roku.
Wśród głównych założeń konwencji jest potwierdzenie, że przemoc wobec kobiet ma charakter strukturalny i jest jednym z podstawowych mechanizmów społecznych, za pomocą którego kobiety są utrzymywane w stosunku podległości wobec mężczyzn.
Ponadto przemoc jest uwarunkowana płcią społeczno-kulturową, jest konsekwencją kultury i tradycji oraz zakorzenionych w nich stereotypowych rolach kobiet i mężczyzn.
Obowiązki państw-stron konwencji stambulskiej
Konwencja nakłada na państwa-strony obowiązki promowania i skutecznej ochrony prawa do życia wolnego od przemocy:
- zapobiegania i zwalczania przemocy wobec kobiet i przemocy domowej,
- eliminacji wszystkich form dyskryminacji kobiet oraz wspierania równości kobiet i mężczyzn, w tym poprzez wzmacnianie pozycji kobiet,
- stworzenia szeroko zakrojonych strategii ochrony i wsparcia ofiar przemocy wobec kobiet i przemocy domowej,
- skutecznego ścigania i karania sprawców przemocy.
Państwa-strony ratyfikując konwencję zobowiązały się także do ustanowienia przepisów dotyczących ścigania i odpowiedzialności za takie akty przemocy, jak: przemoc psychiczna, nękanie, przemoc fizyczna, przemoc seksualna, przymuszanie do zawarcia małżeństwa, okaleczanie narządów płciowych kobiet, przymusowa aborcja i sterylizacja, molestowanie seksualne.
