Długie kolejki do lekarzy i specjalistów to jeden z najbardziej odczuwalnych problemów polskiego systemu ochrony zdrowia. Nie wszyscy pacjenci muszą jednak czekać na świadczenie na takich samych zasadach. Przepisy przewidują grupy osób, które mają prawo do korzystania ze świadczeń poza kolejnością.
Kto może skorzystać z takiego uprawnienia? Czy dotyczy ono każdej wizyty i każdego lekarza? Czy „poza kolejnością” oznacza przyjęcie tego samego dnia? I jakie szczególne prawa mają m.in. zasłużeni honorowi dawcy krwi, kobiety w ciąży, osoby z niepełnosprawnościami czy kombatanci? Warto to sprawdzić, bo samo posiadanie określonego statusu nie zawsze oznacza, że pacjent zostanie przyjęty natychmiast. W niektórych przypadkach przepisy określają również maksymalny termin udzielenia świadczenia.
Kto ma prawo do świadczeń opieki zdrowotnej poza kolejnością?
Czy fakt, że pacjent ma prawo do leczenia „poza kolejnością” oznacza, że żadne kolejki go nie obowiązują? Nie do końca. Jednak przepisy określają szczególne uprawnienia w tym zakresie dla poszczególnych grup pacjentów. Z reguły oznacza to, że pacjent powinien zostać przyjęty przez lekarza w dniu zgłoszenia. Gdy w przychodni POZ jest więcej pacjentów uprzywilejowanych, możliwe, że do gabinetu wejdzie jako ostatni.
Przykład
Szczególne uprawnienia dotyczą np. Zasłużonych Honorowych Dawców Krwi. Nie tylko doraźna wizyta u lekarza rodzinnego, lecz także u specjalisty czy w ambulatoryjnej opiece specjalistycznej powinna odbyć się szybciej.
Świadczeniobiorcy uprawnieni do korzystania ze świadczeń poza kolejnością:
- kobiety w ciąży,
- osoby ze znacznym stopniem niepełnosprawności,
- zasłużeni honorowi dawcy krwi,
- dawcy krwi, którzy oddali co najmniej 3 donacje krwi lub jej składników, w tym osocze po chorobie COVID-19,
- dawcy przeszczepu (posiadają dożywotnie prawo do korzystania poza kolejnością ze świadczeń ambulatoryjnej opieki zdrowotnej),
- kombatanci,
- inwalidzi wojenni,
- inwalidzi wojskowi,
- osoby deportowane do pracy przymusowej oraz osadzone w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR,
- działacze opozycji antykomunistycznej oraz osoby represjonowane z powodów politycznych,
- osoby korzystające z określonych programów onkologicznych,
- dzieci posiadające zaświadczenie stwierdzające ciężkie i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną chorobę zagrażającą życiu, które powstały w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub w czasie porodu (uprawnienia wynikające z ustawy „Za życiem”).
Ważne
Korzystanie poza kolejnością oznacza przyjęcie w dniu zgłoszenia. Jeśli to niemożliwe – najpóźniej 7 dni roboczych od zgłoszenia.
Poza kolejnością czy bez skierowania? To nie to samo
Bycie na liście uprzywilejowanych ze szczególnymi uprawnieniami może oznaczać dwie rzeczy: prawo do korzystania ze świadczeń poza kolejnością lub prawo do korzystania z ambulatoryjnych świadczeń specjalistycznych (wizyt u lekarzy specjalistów) w ramach NFZ bez skierowania.
Przykładowo osoby represjonowane mają prawo do wizyty u specjalisty bez skierowania, za to zasłużeni honorowi dawcy krwi traktowani są podczas zapisu do specjalisty lub na badanie jak pacjenci posiadający skierowanie „na cito”, ale tam gdzie skierowanie jest wymagane, muszą je wcześniej uzyskać od lekarza POZ.
Absolwentka filologii polskiej i studiów z zakresu samorządu terytorialnego i polityki regionalnej na Uniwersytecie Warszawskim. Zajmuje się tematyką społeczną, zdrowotną oraz zagadnieniami związanymi z zabezpieczeniem społecznym i świadczeniami dla rodzin, seniorów oraz osób bezrobotnych. W przeszłości związana z wydawnictwami Edipresse Polska i ZPR Media. W swojej pracy koncentruje się na wyjaśnianiu przepisów w przystępny sposób. Zainteresowana reportażem społecznym i tematyką feministyczną.