Jak pisze laureat Nagrody Nobla z ekonomii Robert J. Shiller w pracy „The invention of inflation-indexed bonds in early America” (Powstanie indeksowanych inflacją obligacji w Ameryce) pierwsze w historii rządowe papiery wartościowe waloryzowane wskaźnikiem zmian cen wyemitował w 1780 r. rząd stanu Massachusetts. Miało to miejsce w czasie Rewolucji Amerykańskiej. Problem polegał na tym, że rząd stanu Massachusetts nie mógł zebrać wystarczająco dużo pieniędzy w podatkach by sfinansować wojnę. Zaczął więc drukować papierowy pieniądz w dużych ilościach, który szybko tracił na wartości. W tej sytuacji morale wojska szybko podupadało, do tego stopnia, że w 1780 r. i 1781 r. doszło do buntów.
Wobec tego parlament stanowy przegłosował rezolucję, by powołać komitety, które miał rozwiązać problem żołnierskich roszczeń. Wcześniej próbowano administracyjnie zamrozić ceny, ale efekt był taki, jak w PRL-u – puste sklepy i czarny rynek z wyższymi cenami. Wreszcie jeden z członków komitetu wpadł na pomysł, że skoro nie da się skutecznie zamrozić cen, to trzeba zagwarantować by żołnierze za otrzymane pieniądze mogli kupić ten sam koszyk dóbr. Początkowo planowano, by w skład koszyka wchodziło pięćdziesiąt towarów, ale ze względu na problemy ze zebraniem informacji o cenach zdecydowano się na cztery produkty: kukurydza, wołowina, wełna owcza, skóra zelówkowa. Indeks cen tych produktów w 1777 r. wynosił 4, w 1780 r. 140, co oznacza 32-krotny wzrost cen w ciągu czterech lat.
Co ciekawe, do momentu wyemitowania tych obligacji nie jest znany żaden przykład opisania koncepcji takich papierów wartościowych w literaturze ekonomicznej. Na początku XX w. prof. Willard Fisher szukał takich wzmianek sprzed 1780 r. i znalazł tylko mało precyzyjną wzmiankę na ten temat poczynioną w 1776 r. przez Adama Smitha, który jednocześnie zdyskredytował ten pomysł.
Czytaj cały artykuł na obserwatorfinansowy.pl
