Koszty pochówków, działanie nowych przepisów oraz planowane zmiany dotyczące organizacji wypłat świadczeń, te kwestie dotyczące zasiłku pogrzebowego były dyskutowane podczas posiedzenia sejmowej podkomisji stałej do spraw zabezpieczenia społecznego, poinformował rynekzdrowia.pl.
Jak przypomniał Sebastian Kamiński, zastępca dyrektora Departamentu Ubezpieczeń Społecznych w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, od stycznia tego roku zasiłek pogrzebowy wzrósł z 4 tys. zł do 7 tys. zł. Była to pierwsza podwyżka tego świadczenia od 13 lat. Wprowadzono również mechanizm waloryzacji. Oznacza to, że wysokość zasiłku będzie mogła rosnąć wraz z inflacją. Podwyżka ma następować wtedy, gdy inflacja przekroczy poziom 5 proc.
Dodatkowa pomoc przy kosztownych pogrzebach
Podczas obrad przypomniano również o nowych przepisach dotyczących dodatkowego wsparcia finansowego dla rodzin organizujących pochówek. Chodzi o możliwość uzyskania zasiłku celowego z pomocy społecznej na pokrycie uzasadnionych i udokumentowanych kosztów pogrzebu.
Takie świadczenie może zostać przyznane w dwóch przypadkach: gdy po zmarłym nie przysługuje zasiłek pogrzebowy, albo kiedy koszty organizacji pogrzebu są wyjątkowo wysokie, na przykład z powodu konieczności sprowadzenia ciała z zagranicy.
Co ważne, dodatkowa pomoc może zostać wypłacona nawet wtedy, gdy rodzina otrzymała już standardowy zasiłek pogrzebowy. Świadczenie nie będzie również uzależnione od kryterium dochodowego.
ZUS skraca czas wypłat i ogranicza formalności
Dużo miejsca podczas posiedzenia poświęcono także uproszczeniu procedur związanych z wypłatą świadczeń, relacjonuje rynekzdrowia.pl. Jak poinformowała Urszula Juszczak, dyrektorka Departamentu Zasiłków w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych, termin wypłaty zasiłku został skrócony z 30 do 14 dni. Obecnie średni czas oczekiwania na pieniądze wynosi około 9 dni.
ZUS ograniczył również liczbę wymaganych dokumentów. Część danych instytucja pobiera teraz bezpośrednio z Urzędu Stanu Cywilnego, co ma zmniejszyć liczbę formalności po stronie rodzin.
Jedną z ważniejszych zmian jest także ustawowe uregulowanie udziału zakładów pogrzebowych w składaniu wniosków o zasiłek. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wyjaśniało, że wcześniej firmy pogrzebowe również mogły przekazywać dokumenty do ZUS, ale wyłącznie na podstawie upoważnienia od rodziny. Obecnie możliwość ta została wpisana bezpośrednio do przepisów.
Nowe regulacje umożliwiają również podział wypłaty świadczenia. Część pieniędzy może trafiać bezpośrednio do zakładu pogrzebowego, a pozostała część do osoby organizującej pochówek. Jak podał ZUS, od początku 2026 r. zarejestrowano już blisko 8 tys. takich podzielonych wypłat.
Elektroniczny system dla zakładów pogrzebowych od 2027 roku
Przedstawiciele ZUS zapowiedzieli także kolejne zmiany, które mają wejść w życie od 2027 r. Zakłady pogrzebowe mają otrzymać specjalny system elektroniczny do składania wniosków o zasiłek pogrzebowy.
Wedle zapowiedzi nowe rozwiązanie ma jeszcze bardziej uprościć procedury i skrócić czas załatwiania formalności przez rodziny osób zmarłych.
Podczas dyskusji pojawiły się jednak uwagi dotyczące obecnych formularzy. Dariusz Rutkiewicz z Instytutu Branży Pogrzebowej i Cmentarnej zwracał uwagę, że formularz Z12 nie zawiera wszystkich potrzebnych rubryk, przez co część informacji trzeba dopisywać poza drukiem.
Przedstawiciel branży apelował, aby problemy te zostały uwzględnione przy projektowaniu nowego systemu elektronicznego. ZUS zapowiedział analizę zgłoszonych uwag podczas kolejnych aktualizacji formularza.
Ponad 2,6 mld zł na zasiłki pogrzebowe
Na wypłatę zasiłków pogrzebowych w 2026 r. zaplanowano 2,6 mld zł. – Należy pamiętać jednocześnie, że zasiłek pogrzebowy nie jest tylko wypłacany przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych – mówił przedstawiciel resortu rodziny i polityki społecznej.
ZUS przedstawił również pierwsze dane dotyczące wypłat świadczeń po podwyżce zasiłku. Od 1 stycznia do 11 maja 2026 r. do instytucji wpłynęło ponad 115,6 tys. wniosków o zasiłek pogrzebowy. W większości przypadków wypłacano pełną kwotę świadczenia, a łączna suma wypłat przekroczyła 859 mln zł.
ZUS poinformował również, że w związku z opóźnieniami konieczna była wypłata odsetek w 383 sprawach. Łączna wartość odsetek wyniosła 6333 zł.
Dane przedstawił także KRUS. W pierwszym kwartale 2026 r. instytucja wypłaciła 11 293 zasiłki pogrzebowe o łącznej wartości ponad 70,6 mln zł. Średni czas wypłaty świadczenia wynosi obecnie około 10 dni.
Wraca temat zmian w prawie cmentarnym
Podczas obrad wrócono również do kwestii przepisów dotyczących cmentarzy i prawa do grobu. Jedna z posłanek zwracała uwagę nie tylko na wysokie koszty miejsc pochówku i nisz urnowych w kolumbariach, ale również na sytuację osób samotnych, bezdomnych oraz tych, których pogrzeb organizowała gmina.
Jak podkreślano, opłaty za miejsce pochówku są zazwyczaj wnoszone na okres 20 lat. Po tym czasie konieczne jest ich przedłużenie. – Po 20 latach pojawia się znów problem, ponieważ pojawia się ogłoszenie, że jeśli nikt się nie pojawi z rodziny i z jakichś osób bliskich, które pokryją koszty (...) to grób jest likwidowany – mówiła podczas obrad posłanka cytowana przez rynekzdrowia.pl.
Do sprawy odniósł się również przedstawiciel branży pogrzebowej, który apelował o dalsze prace nad zmianą ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych. Obowiązujące przepisy określił jako archaiczne i problematyczne zarówno dla branży, jak i dla rodzin zmarłych.
Przedstawiciel resortu rodziny i polityki społecznej przypominał jednak, że kwestie dotyczące cmentarzy pozostają w kompetencjach Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, a obecnie obowiązująca ustawa pochodzi jeszcze z 1959 roku. Podkomisja zapowiedziała skierowanie pytań do resortu spraw wewnętrznych dotyczących możliwych zmian w przepisach.
