Obecne przepisy wymagają, by określone nowe budynki, m.in. wielorodzinne i użyteczności publicznej z kondygnacją podziemną oraz garaże podziemne, były projektowane w sposób umożliwiający późniejsze zorganizowanie Miejsca Doraźnego Schronienia (MDS).
W grudniu 2025 roku udostępniona została mapa punktów schronienia w Polsce. Jej stworzenie poprzedziło zebranie danych przez poszczególne samorządy. Obecnie baza liczy ponad 85 tys. punktów schronienia. Aplikacja "Gdzie się ukryć" po pierwszym uruchomieniu działa w trybie offline.
Miejsce doraźnego schronienia - co to takiego?
Miejsce doraźnego schronienia (MDS) nie jest schronem w potocznym znaczeniu tego słowa. To pomieszczenie lub obiekt, który można tymczasowo przystosować do ochrony ludzi w sytuacji zagrożenia. Mogą to być np.:
- podziemne części szkół,
- piwnice,
- garaże podziemne,
- podziemne kondygnacje budynków mieszkalnych,
- inne odpowiednio mocne pomieszczenia.
MDS ma zapewnić przede wszystkim doraźną ochronę przed skutkami zagrożeń, np. odłamkami, częściowo przed skutkami wybuchu czy ekstremalnymi warunkami pogodowymi. Nie należy go utożsamiać z hermetycznym schronem wojskowym.
Grodzisk Mazowiecki chce wiedzieć, czy w szkołach można się bezpiecznie ukryć
Ustawa o ochronie ludności i obronie cywilnej z 5 grudnia 2024 r. nałożyła zadania na wszystkie szczeble samorządu. Mają one uczestniczyć w organizowaniu systemu ochrony ludności, w tym zapewnieniu miejsc schronienia, zaopatrzenia, energii, łączności, pomocy medycznej, ostrzegania i reagowania kryzysowego. W przypadku miejsc doraźnego schronienia chodzi przede wszystkim o wytypowanie odpowiednich obiektów, sprawdzenie ich stanu technicznego, wykonanie ekspertyz, przygotowanie dokumentacji i - tam gdzie ma to sens - dostosowanie ich do funkcji ochronnej.
Grodziski ratusz właśnie ogłosił przetarg na wykonanie specjalnej ekspertyzy stanu technicznego budynków pięciu grodziskich szkół:
- Zespołu Szkolno-Przedszkolnego nr 2 ul. Westfala 3,
- Przedszkola nr 7 przy ul. Kopernika 15,
- Szkoły Podstawowej nr 6 przy ul. Sportowej 31,
- Zespołu Szkolno-Przedszkolnego nr 1 przy ul. Zielony Rynek 1,
- Szkoły Podstawowej nr 5 przy ul. Zondka 6.
Ma ona nie tylko ocenić stan techniczny budynków szkolnych, lecz także wytrzymałość poszczególnych elementów konstrukcyjnych. Chodzi o o stworzenie kompletnej dokumentacji, która pozwoli - w miarę potrzeby - określić zakres potrzebnych prac.
Grodzisk Mazowiecki nie jest tutaj wyjątkiem: rok 2026 obfituje w tego typu inicjatywy podejmowane przez poszczególne samorządy. Na lata 2025-2026 utworzono rządowy Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej. Łącznie przewidziano w nim około 34 mld zł, z czego w 2026 roku Mazowsze ma otrzymać ponad 710 mln zł.
W praktyce więc samorządy robią przegląd obiektów i mogą występować o finansowanie na dostosowanie ich do potrzeb ochrony ludności. Duże miasta mają własne wydziały inwestycji, inżynierów i ogromne budżety. Mała gmina może mieć natomiast kilka potencjalnych piwnic i zero własnych specjalistów - zwykle zaczyna więc od ekspertyzy finansowanej z programu. I dlatego tempo będzie bardzo różne między miastami.
Co robią poszczególne miasta w zakresie ochrony ludności?
Warszawa nie ogranicza się do szukania starych schronów. Przykładem jest nowy Pawilon Medyczny przy ul. Szubińskiej, który ma służyć opiece senioralnej, ale jednocześnie został zaprojektowany tak, aby w sytuacji kryzysowej mógł być miejscem doraźnego schronienia dla blisko 600 osób.
Kraków poszedł mocno w stronę identyfikowania istniejącej infrastruktury. Miasto analizuje ogromną liczbę obiektów, które potencjalnie można wykorzystać jako MDS. Jednocześnie przy nowych inwestycjach podziemne części budynków są projektowane z uwzględnieniem funkcji ochronnej. Dużo ambitniejsze podejście prezentuje Płońsk: miasto otrzymało 2 mln zł na przygotowanie projektu budowlanego schronu dla ludności cywilnej. Co ciekawe, również tutaj zastosowano model podwójnego wykorzystania. W czasie pokoju obiekt ma funkcjonować jako strzelnica sportowo-szkoleniowa, a w sytuacji zagrożenia jako schron.
Bank Gospodarstwa Krajowego opublikował raport, który pokazuje, które miasta w razie wojny są najbezpieczniejsze. Jednocześnie wiele osób zastanawia się, które miejsca w Polsce są najbardziej narażone na ryzyko związane z wojną. Przygotowany przez Ministerstwo Obrony Narodowej, Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rządowe Centrum Bezpieczeństwa Poradnik bezpieczeństwa ma przygotować obywateli na różnego rodzaju sytuacje kryzysowe. Serwis gdziesieukryc.pl pokazuje z kolei gdzie szukać najbliższego punktu schronienia.
