Według raportu instytutu SIPRI (Stockholm International Peace Research Institute), globalne wydatki na zbrojenia w 2025 roku wzrosły do 2 bln 887 mld dolarów. Tym samym jest to jedenasty rok z rzędu, w którym mają one tendencję wzrostową. Trzy państwa wydające najwięcej na wojsko – USA, Chiny i Rosja – wydały łącznie 1 bln 480 mld dolarów, czyli 51 proc. całej sumy.
Roczny wzrost wydatków wyniósł 2,9 proc. i był znacznie niższy niż ten w roku ubiegłym, który wyniósł 9,7 proc. Według instytutu to spowolnienie spowodowane jest spadkiem wydatków wojskowych USA. Jeśli od ogólnego rachunku odjęłoby się Stany Zjednoczone, całkowity wzrost wyniósłby 9,2 proc.
„Globalne wydatki wojskowe ponownie wzrosły w 2025 roku, ponieważ państwa zareagowały na kolejny rok wojen, niepewności i wstrząsów geopolitycznych, przeprowadzając zakrojone na szeroką skalę programy zbrojeniowe” – ocenił Xiao Liang, badacz w programie SIPRI ds. wydatków wojskowych i produkcji uzbrojenia.
Jak dodał, „biorąc pod uwagę skalę obecnych kryzysów, a także długoterminowe cele wielu państw w zakresie wydatków wojskowych, ten wzrost prawdopodobnie utrzyma się do 2026 roku i w latach późniejszych”.
Wydatki na zbrojenia w USA maleją – dlaczego?
Wydatki wojskowe Stanów Zjednoczonych, wynoszące 954 mld dolarów, były w 2025 roku o 7,5 proc. niższe niż w 2024 roku. Spadek ten wynikał głównie z faktu, że w ciągu roku nie zatwierdzono żadnej nowej pomocy finansowej dla Ukrainy. W poprzednich trzech latach zatwierdzono łącznie 127 mld dolarów.
Jednocześnie USA przeznaczyły znaczące środki na inwestycje zarówno w potencjał nuklearny, jak i konwencjonalny. Celem było utrzymanie dominacji na półkuli zachodniej i odstraszanie Chin w regionie Indo-Pacyfiku. W ocenie ekspertów SIPRI, spadek wydatków wojskowych USA w 2025 roku będzie krótkotrwały.
Wydatki zatwierdzone przez Kongres USA na 2026 rok wzrosły do ponad 1 biliona dolarów, co stanowi znaczny wzrost w porównaniu z 2025 rokiem i mogą wzrosnąć do 1,5 biliona dolarów w 2027 roku, jeśli zostanie zaakceptowana najnowsza propozycja budżetu prezydenta Trumpa – wyjaśnia Nan Tian, dyrektor programu SIPRI ds. wydatków wojskowych i produkcji uzbrojenia.
Kolejny rok wojny w Ukrainie
Jak zauważa SIPRI, głównym czynnikiem przyczyniającym się do globalnego wzrostu wydatków zbrojeniowych w 2025 roku był ich 14-procentowy wzrost w Europie - do 864 mld dolarów. W czwartym roku pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę, wydatki tych dwóch państw na zbrojenia cały czas rosły. Jednocześnie inwestycje wojskowe europejskich członków NATO doprowadziły do najszybszego rocznego wzrostu wydatków w Europie Środkowej i Zachodniej od zakończenia zimnej wojny.
Wydatki zbrojeniowe Rosji wzrosły o 5,9 proc. w 2025 roku, osiągając 190 mld dolarów, co oznacza obciążenie militarne (udział wydatków na zbrojenia we wszystkich wydatkach państwa) na poziomie 7,5 proc. PKB. Ukraina będąca siódmym krajem na świecie pod względem wydatków na zbrojenia w 2025 r., zwiększyła je o 20 proc. do 84,1 mld dolarów. Stanowiło to 40 proc. ukraińskiego PKB.
W 2025 roku wydatki wojskowe w całości wydatków państwowych osiągnęły najwyższy poziom w historii Rosji i Ukrainy – powiedział ekspert instytutu Lorenzo Scarazzato. Zwrócił także uwagę, że w 2026 roku, jeśli wojna będzie kontynuowana, to wydatki także będą wzrastać. Wpływ na to będzie miała unijna pożyczka dla Ukrainy oraz wzrost przychodów ze sprzedaży ropy odnotowywany przez Rosję.
Europejskie państwa NATO zbroją się na potęgę
29 europejskich członków NATO wydało łącznie 559 mld dolarów w 2025 roku, a 22 z nich poniosło wydatki wojskowe na poziomie co najmniej 2 proc. PKB.
Europejskim krajem NATO, który wydał najwięcej na zbrojenia w 2025 r. były Niemcy. Ich wydatki wzrosły o 24 proc. rok do roku, osiągając 114 mld dolarów. Obciążenie militarne Niemiec przekroczyło próg 2 proc. po raz pierwszy od 1990 roku, osiągając 2,3 proc. PKB w 2025 roku. Wydatki wojskowe Hiszpanii wzrosły o 50 proc. do 40,2 mld dolarów, co również spowodowało, że obciążenie militarne tego kraju przekroczyło 2 proc. PKB po raz pierwszy od 1994 roku.
W 2025 roku wydatki na cele wojskowe europejskich członków NATO wzrosły szybciej niż kiedykolwiek od 1953 roku, odzwierciedlając ciągłe dążenie Europy do samowystarczalności, a także rosnącą presję ze strony Stanów Zjednoczonych na wzmocnienie podziału obciążeń w ramach sojuszu – stwierdziła Jade Guiberteau Ricard, badaczka w programie SIPRI ds. wydatków wojskowych i produkcji uzbrojenia.
Stabilne wydatki na Bliskim Wschodzie pomimo trwających konfliktów
SIPRI szacuje, że wydatki wojskowe na Bliskim Wschodzie osiągnęły w 2025 r. kwotę 218 mld dolarów, co stanowi zaledwie wzrost o 0,1 proc. w porównaniu z rokiem 2024. Oprócz Izraela, większość pozostałych głównych państw regionu, dla których dostępne są dane, zwiększyła swoje wydatki.
Wydatki Izraela spadły o 4,9 proc. do 48,3 mld dolarów, co zdaniem badaczy odzwierciedla zmniejszenie intensywności wojny w Strefie Gazy w 2025 roku po zawarciu porozumienia o zawieszeniu broni z Hamasem w styczniu 2025 roku. Jednak wydatki Izraela pozostały o 97 proc. wyższe niż w 2022 roku.
Również wydatki Iranu spadły drugi rok z rzędu, zmniejszając się o 5,6 proc. do 7,4 mld dolarów w 2025 r. „Spadek ten w ujęciu realnym wynikał z wysokiej rocznej inflacji na poziomie 42 proc. oraz wzrostu wydatków w ujęciu nominalnym” – wyjaśnia SIPRI.
Jednocześnie, w ocenie ekspertów SIPRI, oficjalne dane „prawie na pewno” zaniżają rzeczywisty poziom wydatków Iranu. Iran wykorzystuje również pozabudżetowe dochody z ropy naftowej do finansowania swoich sił zbrojnych, w tym produkcji pocisków rakietowych i dronów.
Azja i Oceania - najszybszy wzrost od 2009 r.
Wydatki na zbrojenia w Azji i Oceanii wyniosły łącznie 681 mld dolarów w 2025 roku, o 8,1 proc. więcej niż w 2024 roku i jest to największy roczny wzrost od 2009 roku.
Chiny zwiększyły swoje wydatki o 7,4 proc. do 336 mld dolarów i tym samym były drugim państwem na świecie pod względem wysokości nakładów na wojsko po USA. Jednocześnie był to 31. wzrost z rzędu rok do roku. Wydatki wojskowe Tajwanu wzrosły o 14 proc., do 18,2 mld dolarów (2,1 proc. PKB), co stanowi największy roczny wzrost co najmniej od 1988 roku. Według badaczy ma to związek m.in. ze zintensyfikowanymi ćwiczeniami wojskowymi, które Chiny prowadzą wokół wyspy.
Również wydatki wojskowe Japonii wzrosły w 2025 r. Względem 2024 r. zwiększyły się o 9,7 proc osiągając 62,2 mld dolarów. Stanowi to 1,4 proc. japońskiego PKB. Oprócz Japonii także inni sojusznicy USA w regionie jak Australia i Filipiny, zaczęły wydawać więcej na zbrojenie.
