Egzamin maturalny z języka polskiego na poziomie podstawowym trwa 240 minut (4 godziny) . Składa się z dwóch głównych części:
- Testu językowego i czytania ze zrozumieniem
- Wypracowania
W nowej formule 2023 każdy maturzysta ma zaproponowane dwa tematy do wypracowania, z których wybiera jeden. Pisanie rozprawki polega na przedstawieniu własnego stanowiska (tezy lub hipotezy) wobec określonego problemu lub zagadnienia, a następnie udowodnieniu go za pomocą argumentów i konkretnych przykładów.
Jak napisać rozprawkę na maturze z języka polskiego?
W nowej formule, który obowiązuje od 2023 roku maturzyści sami wybierają lekturę obowiązkową, do której chcą się odnieść, inny utwór literacki (lub poetycki), a następnie muszą przywołać wybrane konteksty. Za to zadanie można dostać 35 punktów.
Wypracowanie maturalne powinno mieć strukturę składającą się z trzech części:
- wstęp – w nim należy zarysować temat rozprawki i omawiany problem
- rozwinięcie – to najważniejsza część rozprawki. W niej należy odwołać się do wybranej lektury obowiązkowej, innego utworu literackiego oraz przedstawić swoje argumenty i kontekst (np. historycznoliteracki, literacki, biograficzny, kulturowy, mitologiczny, biblijny, religijny, historyczny, filozoficzny, egzystencjalny, polityczny, społeczny).
- zakończenie – podsumowanie całej pracy
Praca powinna liczyć minimum 300 słów, być spójna, logiczna i napisana formalnym stylem.
Przykładowe tematy wypracowań z poprzednich lat
W 2026 roku podczas próbnej matury w marcu maturzyści mieli do wyboru dwa tematy: Decyzja jednostki a życie społeczności lub Prawda jako wyzwanie dla człowieka.
Tematy rozprawek z nowej formuły:
- Co sprawia, że człowiekowi łatwiej jest mierzyć się z życiowymi problemami?
- Człowiek wobec upływu czasu i wobec śmierci.
- Relacje międzypokoleniowe w życiu jednostki i społeczności.
- Poszukiwanie szczęścia a poczucie spełnienia.
- Różne postawy wyrażające miłość do ojczyzny.
- Co sprawia, że człowiek nie może w pełni decydować o własnym losie?
- Źródło nadziei w czasach trudnych dla człowieka.
- Jaki wpływ na człowieka ma otaczająca go przestrzeń?
- Autentyczność i udawanie w relacjach międzyludzkich.
- Wolność – dar, ale również odpowiedzialność.
- Wybór postawy życiowej a skuteczność w realizacji celu.
- Marzenia o lepszym świecie a zderzenie z rzeczywistością.
- Postawa zaangażowania w sprawę jako próba zmiany rzeczywistości.
- Jak błędna ocena sytuacji wpływa na życie człowieka?
- Bunt i jego konsekwencje dla człowieka.
- Co motywuje człowieka do przemiany wewnętrznej?
- Człowiek w poszukiwaniu prawdy o sobie i o świecie, w którym żyje.
- Jak relacja z drugą osobą kształtuje człowieka?
- Niebezpieczeństwo idealizowania rzeczywistości.
- Wierność tradycji a szukanie nowych dróg – różne postawy życiowe.
- Człowiek – istota pełna sprzeczności.
- Co sprawia, że człowieka staje się dla drugiego człowieka bohaterem?
