Obowiązkowe badania krwi dla tej grupy pracowników już od 9 kwietnia 2026 r.? W projekcie rozporządzenia Ministra Zdrowia wskazano taką datę

Kogo i czego dotyczy rozporządzenie?

Projekt dotyczy pracowników narażonych na działanie czynników chemicznych. Konkretnie chodzi o ołów i jego związki nieorganiczne. Jak czytamy w uzasadnieniu do omawianego w niniejszym artykule projektu rozporządzenia: Ołów i jego związki nieorganiczne są kluczowymi substancjami reprotoksycznymi w środowisku pracy, które mogą wywierać niekorzystny wpływ zarówno na płodność, jak i na rozwój płodu, a także spełniają kryteria klasyfikacji jako substancje działające szkodliwie na rozrodczość.

Obowiązkowe regularne badania krwi

Pracownicy narażeni na działanie ołowiu i jego związków nieorganicznych będą musieli mieć niższe stężenie tych substancji we krwi. W § 13 rozporządzenia z dnia 30 grudnia 2004 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy związanej z występowaniem w miejscu pracy czynników chemicznych planowane jest dodanie ust. 3 w następującym brzmieniu:

Do dnia 31 grudnia 2028 r. wiążąca dopuszczalna wartość biologiczna wynosi 30 μg Pb/100 ml krwi. W przypadku pracowników, u których stężenie ołowiu we krwi przekracza dopuszczalną wartość biologiczną 30 μg Pb/100 ml krwi w wyniku narażenia, do którego doszło przed dniem 9 kwietnia 2026 r., ale jest niższe niż 70 μg Pb/100 ml krwi, przeprowadza się regularne badania medyczne. Jeżeli u tych pracowników stwierdzi się tendencję spadkową w kierunku wartości dopuszczalnej 30 μg Pb/100 ml krwi, można im zezwolić na dalszą pracę wiążącą się z narażeniem na działanie ołowiu.

Badania cytowane w dyrektywie 2024/869 wskazują, że ołów odpowiada nawet za około połowę całkowitego narażenia zawodowego na substancje reprotoksyczne. Co istotne, nauka nie potrafi dziś wskazać poziomu, przy którym oddziaływanie ołowiu na organizm człowieka byłoby całkowicie bezpieczne.

W związku z najnowszymi ustaleniami naukowymi uznano, że ochrona pracowników mających kontakt z ołowiem powinna zostać wzmocniona. Oznacza to konieczność obniżenia zarówno dopuszczalnej wartości biologicznej, jak i dopuszczalnego poziomu narażenia zawodowego dla ołowiu oraz jego związków nieorganicznych.

Jednocześnie ustawodawca zauważa, że tak duże obniżenie dopuszczalnego poziomu ołowiu w organizmie może być trudne do osiągnięcia w krótkim czasie. W wielu przypadkach wymaga to bowiem wdrożenia nowych procedur bezpieczeństwa oraz kosztownych zmian technologicznych w zakładach pracy. Dlatego przewidziano okres przejściowy do 31 grudnia 2028 r., w którym obowiązywać będzie wyższa dopuszczalna wartość biologiczna – 30 μg Pb/100 ml krwi.

Dyrektywa podkreśla również, że ołów i jego związki nieorganiczne należy traktować jako „nieprogową substancję reprotoksyczną”, czyli taką, dla której nie można określić bezpiecznego poziomu narażenia. W praktyce oznacza to, że pracodawcy powinni dążyć do maksymalnego ograniczenia kontaktu pracowników z tymi substancjami, tak aby poziom narażenia był jak najniższy z technicznego punktu widzenia.

Jak ołów dostaje się do organizmu?

Do organizmu ołów i jego związki nieorganiczne dostają się przede wszystkim drogą oddechową oraz pokarmową, dlatego kontrola tych dwóch dróg narażenia ma kluczowe znaczenie dla ochrony zdrowia pracowników.