Subskrybuj nas na Youtube
Zapisz się na newsletter
Jednym z kluczowych obowiązków administracji publicznej jest przygotowywanie planów zarządzania kryzysowego. Aby jednak dobrze je opracować, trzeba najpierw zrozumieć, czym – według przepisów – jest infrastruktura krytyczna.
Infrastruktura krytyczna: co to?
Zgodnie z ustawą o zarządzaniu kryzysowym, infrastruktura krytyczna to wszystkie systemy oraz powiązane z nimi obiekty, urządzenia i usługi, które mają fundamentalne znaczenie dla bezpieczeństwa państwa i obywateli.
Do infrastruktury krytycznej zaliczają się m.in. systemy:
- zaopatrzenia w energię, paliwa i surowce energetyczne,
- łączności i sieci teleinformatycznych,
- finansowe,
- dostaw żywności i wody,
- ochrony zdrowia,
- transportu,
- ratownictwa,
- zapewniające ciągłość działania administracji publicznej,
- związane z substancjami niebezpiecznymi, w tym chemicznymi i promieniotwórczymi.
USTAWA z 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym
Art. 3. [Definicje]
Ilekroć w ustawie jest mowa o:
1) sytuacji kryzysowej - należy przez to rozumieć sytuację wpływającą negatywnie na poziom bezpieczeństwa ludzi, mienia w znacznych rozmiarach lub środowiska, wywołującą znaczne ograniczenia w działaniu właściwych organów administracji publicznej ze względu na nieadekwatność posiadanych sił i środków;
2) infrastrukturze krytycznej - należy przez to rozumieć systemy oraz wchodzące w ich skład powiązane ze sobą funkcjonalnie obiekty, w tym obiekty budowlane, urządzenia, instalacje, usługi kluczowe dla bezpieczeństwa państwa i jego obywateli oraz służące zapewnieniu sprawnego funkcjonowania organów administracji publicznej, a także instytucji i przedsiębiorców. Infrastruktura krytyczna obejmuje systemy:
a) zaopatrzenia w energię, surowce energetyczne i paliwa,
b) łączności,
c) sieci teleinformatycznych,
d) finansowe,
e) zaopatrzenia w żywność,
f) zaopatrzenia w wodę,
g) ochrony zdrowia,
h) transportowe,
i) ratownicze,
j) zapewniające ciągłość działania administracji publicznej,
k) produkcji, składowania, przechowywania i stosowania substancji chemicznych i promieniotwórczych, w tym rurociągi substancji niebezpiecznych;
2a) europejskiej infrastrukturze krytycznej - należy przez to rozumieć systemy oraz wchodzące w ich skład powiązane ze sobą funkcjonalnie obiekty, w tym obiekty budowlane, urządzenia i instalacje kluczowe dla bezpieczeństwa państwa i jego obywateli oraz służące zapewnieniu sprawnego funkcjonowania organów administracji publicznej, a także instytucji i przedsiębiorców, wyznaczone w systemach, o których mowa w pkt 2 lit. a i h, w zakresie energii elektrycznej, ropy naftowej i gazu ziemnego oraz transportu drogowego, kolejowego, lotniczego, wodnego śródlądowego, żeglugi oceanicznej, żeglugi morskiej bliskiego zasięgu i portów, zlokalizowane na terytorium państw członkowskich Unii Europejskiej, których zakłócenie lub zniszczenie miałoby istotny wpływ na co najmniej dwa państwa członkowskie;
3) ochronie infrastruktury krytycznej - należy przez to rozumieć wszelkie działania zmierzające do zapewnienia funkcjonalności, ciągłości działań i integralności infrastruktury krytycznej w celu zapobiegania zagrożeniom, ryzykom lub słabym punktom oraz ograniczenia i neutralizacji ich skutków oraz szybkiego odtworzenia tej infrastruktury na wypadek awarii, ataków oraz innych zdarzeń zakłócających jej prawidłowe funkcjonowanie;
4) planowaniu cywilnym - należy przez to rozumieć:
a) całokształt przedsięwzięć organizacyjnych mających na celu przygotowanie administracji publicznej do zarządzania kryzysowego,
b) planowanie w zakresie wspierania Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w razie ich użycia oraz planowanie wykorzystania Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej do realizacji zadań z zakresu zarządzania kryzysowego;
5) (uchylony);
6) powiecie - należy przez to rozumieć również miasto na prawach powiatu;
7) cyklu planowania - należy przez to rozumieć okresowe realizowanie etapów: analizowania, programowania, opracowywania planu lub programu, jego wdrażanie, testowanie i uruchamianie;
8) siatce bezpieczeństwa - należy przez to rozumieć zestawienie potencjalnych zagrożeń ze wskazaniem podmiotu wiodącego przy ich usuwaniu oraz podmiotów współpracujących;
9) mapie zagrożenia - należy przez to rozumieć mapę przedstawiającą obszar geograficzny objęty zasięgiem zagrożenia z uwzględnieniem różnych scenariuszy zdarzeń;
10) mapie ryzyka - należy przez to rozumieć mapę lub opis przedstawiający potencjalnie negatywne skutki oddziaływania zagrożenia na ludzi, środowisko, mienie i infrastrukturę;
11) zdarzeniu o charakterze terrorystycznym - należy przez to rozumieć sytuację, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o działaniach antyterrorystycznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2234 oraz z 2022 r. poz. 583 i 655).
Co zawierają plany zarządzania kryzysowego?
W Polsce tworzy się plany zarządzania kryzysowego na kilku poziomach: krajowym (KPZK), wojewódzkim, powiatowym i gminnym. Każdy z nich musi zawierać określone elementy.
Podstawą jest plan główny, który obejmuje:
- analizę zagrożeń i ocenę ryzyka ich wystąpienia (w tym zagrożeń dla infrastruktury krytycznej),
- mapy zagrożeń (mapy przedstawiające obszar geograficzny objęty zasięgiem zagrożenia z uwzględnieniem różnych scenariuszy zdarzeń) mapy ryzyka (mapy lub opisy przedstawiające potencjalnie negatywne skutki oddziaływania zagrożenia na ludzi, środowisko, mienie i infrastrukturę);
- podział zadań i odpowiedzialności pomiędzy uczestników zarządzania kryzysowego,
- wykaz sił i środków, które mogą być wykorzystane w sytuacjach kryzysowych.
Kolejnym elementem są działania przygotowane na wypadek kryzysu, w tym:
- system monitorowania zagrożeń,
- procedury uruchamiania odpowiednich służb i zasobów,
- konkretne sposoby reagowania w sytuacjach kryzysowych,
- zasady współpracy między służbami.
Plany zawierają także szczegółowe załączniki, które określają m.in.:
- procedury działania w sytuacjach kryzysowych,
- systemy łączności i alarmowania,
- sposoby informowania ludności o zagrożeniach,
- zasady ewakuacji,
- organizację ratownictwa, opieki medycznej i pomocy psychologicznej,
- wykaz infrastruktury krytycznej na danym terenie,
- priorytety jej ochrony i odbudowy po kryzysie,
- procedury oceny strat i uruchamiania rezerw państwowych.
Plany zarządzania kryzysowego muszą być regularnie przeglądane i aktualizowane – nie rzadziej niż co dwa lata – tak, aby uwzględniały zmieniające się zagrożenia i aktualne warunki. Za ich opracowanie oraz bieżące aktualizowanie odpowiadają odpowiednie organy administracji publicznej, działające we współpracy z instytucjami i podmiotami zaangażowanymi w reagowanie na sytuacje kryzysowe.
USTAWA z 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym
Art. 5. [Plany zarządzania kryzysowego]
1. Tworzy się Krajowy Plan Zarządzania Kryzysowego oraz wojewódzkie, powiatowe i gminne plany zarządzania kryzysowego, zwane dalej "planami zarządzania kryzysowego".
2. W skład planów zarządzania kryzysowego wchodzą następujące elementy:
1) plan główny zawierający:
a) charakterystykę zagrożeń oraz ocenę ryzyka ich wystąpienia, w tym dotyczących infrastruktury krytycznej, oraz mapy ryzyka i mapy zagrożeń,
b) zadania i obowiązki uczestników zarządzania kryzysowego w formie siatki bezpieczeństwa,
c) zestawienie sił i środków planowanych do wykorzystania w sytuacjach kryzysowych,
d) zadania określone planami działań krótkoterminowych, o których mowa w art. 92 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2021 r. poz. 1973, z późn. zm.);
2) zespół przedsięwzięć na wypadek sytuacji kryzysowych, a w tym:
a) zadania w zakresie monitorowania zagrożeń,
b) tryb uruchamiania niezbędnych sił i środków, uczestniczących w realizacji planowanych przedsięwzięć na wypadek sytuacji kryzysowej,
c) procedury reagowania kryzysowego, określające sposób postępowania w sytuacjach kryzysowych,
d) współdziałanie między siłami, o których mowa w lit. b;
3) załączniki funkcjonalne planu głównego określające:
a) procedury realizacji zadań z zakresu zarządzania kryzysowego, w tym związane z ochroną infrastruktury krytycznej,
b) organizację łączności,
c) organizację systemu monitorowania zagrożeń, ostrzegania i alarmowania,
d) zasady informowania ludności o zagrożeniach i sposobach postępowania na wypadek zagrożeń,
e) organizację ewakuacji z obszarów zagrożonych,
f) organizację ratownictwa, opieki medycznej, pomocy społecznej oraz pomocy psychologicznej,
g) organizację ochrony przed zagrożeniami charakterystycznymi dla danego obszaru,
h) wykaz zawartych umów i porozumień związanych z realizacją zadań zawartych w planie zarządzania kryzysowego,
i) zasady oraz tryb oceniania i dokumentowania szkód,
j) procedury uruchamiania rezerw państwowych,
k) wykaz infrastruktury krytycznej znajdującej się odpowiednio na terenie województwa, powiatu lub gminy, objętej planem zarządzania kryzysowego,
l) priorytety w zakresie ochrony oraz odtwarzania infrastruktury krytycznej.
3. Plany zarządzania kryzysowego podlegają systematycznej aktualizacji, a cykl planowania nie może być dłuższy niż dwa lata.
4. Cykl planowania realizują właściwe organy administracji publicznej oraz podmioty przewidywane do realizacji przedsięwzięć określonych w planie zarządzania kryzysowego, w zakresie ich dotyczącym.
5. Plany zarządzania kryzysowego uzgadnia się z kierownikami jednostek organizacyjnych, w zakresie ich dotyczącym, planowanych do wykorzystania przy realizacji przedsięwzięć określonych w planie.
