Dochód nie ma znaczenia, nie chodzi o żaden dodatek z tytułu pomocy społecznej, który ma poprawić sytuację finansową bliskich zmarłego. Mowa o świadczeniu, które nie zostało wypłacone osobie, która miała do niego prawo, ponieważ organ rentowy odnotował fakt zgonu uprawnionego.
Wypłata tzw. niezrealizowanego świadczenia członkom bliskiej rodziny (współmałżonkowi lub dzieciom) jest możliwa również wtedy, gdy zmarły przed śmiercią złożył wniosek o emeryturę lub rentę i spełniał wszystkie warunki do jej otrzymania, jednak zmarł przed wydaniem decyzji ZUS.
Wbrew pozorom wraz ze śmiercią emeryta postępowania, które toczą się w ZUS nie wygasają: bliscy mogą upomnieć się o pieniądze, do których otrzymania zmarły był uprawniony, nawet przed wydaniem formalnej decyzji, o ile tylko stosowny wniosek został złożony.
Kiedy rodzinie zmarłego przysługuje wypłata tzw. niezrealizowanego świadczenia?
Niezrealizowane świadczenie to świadczenie, do którego zmarły miał prawo i którego nie zdążył pobrać. Najczęściej chodzi o emeryturę za miesiąc, w którym nastąpił zgon osoby uprawnionej do świadczenia. W takim przypadku organ rentowy automatycznie wstrzymuje wypłatę świadczenia.
Przykład
Pan Józef, emeryt, mieszkał wraz z żoną. Mężczyzna zmarł 8 lutego i nie pobrał emerytury za luty. Jego żona jest uprawniona do pobrania - jako niezrealizowanego świadczenia - emerytury męża za luty. ZUS wypłaci je pod warunkiem, że kobieta złoży w tej sprawie wniosek.
Tzw. niezrealizowane świadczenie (emeryturę lub rentę) ZUS może wypłacić również wtedy, gdy zmarły wprawdzie złożył wniosek o przyznanie świadczenia, jednak go nie otrzymał, o ile tylko spełniał wszystkie warunki do jego otrzymania.
Przykład
Pani Janina 4 marca złożyła wniosek o emeryturę. Spełniała wszystkie warunki do jej otrzymania, jednak (zanim otrzymała decyzję o przesłanej emeryturze), zmarła 16 kwietnia. Przysługują jej świadczenia od dnia złożenia wniosku o emeryturę i spełnienia wszystkich niezbędnych warunków do miesiąca w którym zmarła. Niezrealizowane świadczenie może zostać wypłacone członkom rodziny pani Janiny, o ile złożą w tej sprawie wniosek do ZUS.
Niezrealizowane świadczenie to również to, które zgodnie z wnioskiem powinno zostać podwyższone (np. na skutek ponownego przeliczenia), jednak osoba wnioskująca zmarła przed wydaniem formalnej decyzji o podwyższeniu świadczenia.
Bliskim zmarłego przysługuje także wypłata niezrealizowanego dodatkowego świadczenia rocznego: 13. lub 14. emerytury.
- Kiedy ZUS wypłaci emerytury w lipcu? Zmiany w harmonogramie
- Emerytura wzrosła z waloryzacją? We wrześniu niemiła niespodzianka dla emerytów
- Jak Polacy oszczędzają na emeryturę? Ten sposób bije rekordy
- Czy środki zgromadzone na rachunku PPK można wypłacić po śmierci uczestnika? To zależy
- Emerytury w lipcu nie przekroczą 500 zł. Tym emerytom ZUS wypłaci mniej
Kto jest uprawniony do otrzymania emerytury lub renty po zmarłym?
Do odbioru świadczenia uprawnieni są:
- w pierwszej kolejności: żona, mąż, lub dzieci zmarłego, które prowadziły z nim wspólne gospodarstwo domowe,
- w drugiej kolejności: członkowie bliskiej rodziny (małżonkowie i dzieci) z którymi zmarły nie prowadził gospodarstwa domowego,
- w trzeciej kolejności: inni członkowie rodziny uprawnieni do renty rodzinnej lub ci, na których utrzymaniu pozostawała osoba zmarła (tylko w razie braku małżonka i dzieci).
Ważne
ZUS bierze pod uwagę nie tylko więzy rodzinne czy fakt wspólnego prowadzenia gospodarstwa domowego. Pieniądze mogą zostać wypłacone także dorosłym dzieciom zmarłego, które mieszkały oddzielnie.
Jakie dokumenty są potrzebne do wypłaty niezrealizowanego świadczenia?
ZUS nie wypłaca tzw. niezrealizowanego świadczenia bez wniosku. Konieczne jest więc złożenie do ZUS wniosku ENS (wniosek o wypłatę niezrealizowanych świadczeń po osobie uprawnionej do świadczeń emerytalno-rentowych). Do wniosku należy dołączyć:
- odpis aktu zgonu,
- odpis aktu małżeństwa (jeśli wniosek składa małżonek),
- odpis aktu urodzenia lub dokument potwierdzający przysposobienie (jeśli wniosek składa dziecko),
- oświadczenie lub inny dokument potwierdzający fakt wspólnego zamieszkiwania lub uczestniczenia w utrzymaniu osoby zmarłej.
Do kiedy można złożyć wniosek o wypłatę niezrealizowanego świadczenia?
Wiele osób nie wie o tym, że te pieniądze im się należą, być może dowie się o tym dopiero w trakcie lektury tego artykułu. Warto pamiętać, że niezrealizowane świadczenie przepadnie, jeśli bliscy nie złożą wniosku o wypłatę. Czas nie jest nieograniczony: trzeba to zrobić w terminie maksymalnie 12 miesięcy od dnia śmierci osoby, której świadczenie przysługiwało.
Jeśli więc bliski członek rodziny zmarł przed dwoma, pięcioma czy dziesięcioma laty, nie ma możliwości odzyskania pieniędzy. Po upływie 12 miesięcy od śmierci roszczenie o wypłatę wygasa. Nie warto zwlekać ze złożeniem wniosku ENS: część osób sądzi, że ZUS automatycznie wypłaci ostatnie świadczenie za miesiąc, w którym emeryt zmarł. Tak się nie stanie: jeśli świadczenie nie zostało wypłacone, trzeba o to zawnioskować w terminie 12 miesięcy od dnia śmierci członka rodziny. To częsty błąd, podobnie jak wychodzenie z założenia, że skoro ZUS nie wypłacił emerytury lub renty, pieniądze się nie należą. Przypominamy: o wypłatę niezrealizowanego świadczenia po śmierci bliskiej osoby można wnioskować w terminie 12 miesięcy od dnia śmierci osoby uprawnionej do świadczenia.
Absolwentka filologii polskiej i studiów z zakresu samorządu terytorialnego i polityki regionalnej na Uniwersytecie Warszawskim. Zajmuje się tematyką społeczną, zdrowotną oraz zagadnieniami związanymi z zabezpieczeniem społecznym i świadczeniami dla rodzin, seniorów oraz osób bezrobotnych. W przeszłości związana z wydawnictwami Edipresse Polska i ZPR Media. W swojej pracy koncentruje się na wyjaśnianiu przepisów w przystępny sposób. Zainteresowana reportażem społecznym i tematyką feministyczną.