Polska pozostaje jednym z najważniejszych rynków Europy Środkowo-Wschodniej, jednak zmieniają się czynniki decydujące o napływie kapitału. Jak wynika z raportu CEE Tax Guide 2026 oraz komentarzy ekspertów Forvis Mazars, przewaga oparta na niskich kosztach pracy stopniowo ustępuje miejsca konkurencyjności budowanej na skali rynku, jakości kapitału ludzkiego oraz zdolności przedsiębiorstw do funkcjonowania w coraz bardziej cyfrowym systemie podatkowym. O tym, dlaczego Polska przestaje konkurować niskimi kosztami, jakie wyzwania dla firm niosą KSeF i JPK_CIT oraz co dziś oznacza stabilny system podatkowy, rozmawiamy z Kingą Baran, Partner, odpowiedzialną za usługi doradztwa podatkowego w Forvis Mazars w Polsce.
Dlaczego inwestorzy wybierają Polskę?
Raport wskazuje, że Polska przestaje konkurować niskimi podatkami i kosztami pracy, a coraz większe znaczenie mają stabilność systemu oraz siła rynku wewnętrznego. Czy z doświadczeń Forvis Mazars wynika, że to właśnie te czynniki coraz częściej decydują o wyborze Polski przez inwestorów?
Kinga Baran: Koszty pracy w Polsce kształtują się na poziomie wyższym niż w krajach Europy Południowo-Wschodniej, ale nadal niższym niż w Europie Zachodniej. Kluczowym wnioskiem jest jednak stopniowe odchodzenie Polski od konkurowania wyłącznie kosztami, na rzecz budowania przewagi opartej na skali rynku i popycie wewnętrznym. Równocześnie analiza systemów opodatkowania pracy wskazuje na utrzymujące się istotne różnice pomiędzy krajami regionu. W 2026 roku w części jurysdykcji, szczególnie w państwach bałtyckich, obserwowany jest wzrost stawek podatkowych.
Z perspektywy inwestora zagranicznego Polska pozostaje rynkiem o atrakcyjnych fundamentach, w szczególności ze względu na skalę i stabilność popytu wewnętrznego, dostęp do wykwalifikowanej kadry oraz dobrze rozwiniętą infrastrukturę logistyczną. Istotne znaczenie ma również ogólna stabilność makroekonomiczna gospodarki.
Model konkurencyjności oparty wyłącznie na przewadze kosztowej stopniowo traci na znaczeniu. Wraz ze wzrostem wynagrodzeń oraz rosnącą presją regulacyjną region znajduje się w procesie redefinicji swoich kluczowych przewag. W tym kontekście kierunek zmian regulacyjnych, w tym na przykład dla Polski wzmocnienie kompetencji Państwowej Inspekcji Pracy w zakresie weryfikacji form zatrudnienia, wskazuje na dalsze ograniczanie możliwości wykorzystywania alternatywnych modeli współpracy jako narzędzia optymalizacji kosztów pracy.
Obecnie głównymi czynnikami przyciągającymi inwestycje są zaawansowana infrastruktura logistyczna, wysoka jakość kapitału ludzkiego, bliskość rynków Europy Zachodniej oraz zdolność do obsługi bardziej złożonych procesów biznesowych, takich jak centra usług wspólnych czy centra rozwojowe, realizujące projekty B+R. Region CEE ewoluuje tym samym w kierunku modelu opartego na wartości dodanej, a nie jedynie na przewadze kosztowej.
Dlaczego podatki są coraz bardziej cyfrowe?
Cyfryzacja rozliczeń podatkowych przyspiesza. Czy przedsiębiorcy są dziś rzeczywiście przygotowani do obowiązkowego KSeF i wdrażania JPK_CIT? Jakie błędy lub problemy najczęściej obserwują Państwo podczas przygotowań firm do nowych obowiązków?
KB: Do najważniejszych zmian w polskim systemie podatkowym w ostatnim okresie należy przede wszystkim wdrożenie obowiązkowego Krajowego Systemu e‑Faktur (KSeF), który od kwietnia 2026 roku objął zdecydowaną większość przedsiębiorców, z wyjątkiem najmniejszych podatników wykluczonych cyfrowo. W przypadku większych organizacji wymagał on kompleksowego dostosowania systemów fakturowania, integracji z rozwiązaniami ERP oraz przeszkolenia pracowników. Z kolei dla mniejszych podmiotów, często funkcjonujących dotychczas w oparciu
o uproszczone lub częściowo manualne procesy, oznaczał konieczność zmiany utrwalonych praktyk opierających się na gromadzeniu dokumentacji wyłącznie w formie papierowej.
Wprowadzenie KSeF oznacza jednocześnie nowy etap funkcjonowania administracji podatkowej, zapewniający organom skarbowym bieżący dostęp do danych i zwiększający poziom transparentności rozliczeń. Pomimo wciąż występujących wyzwań wdrożeniowych, system stopniowo stabilizuje się i staje się integralnym elementem otoczenia podatkowego w Polsce.
Transformacja cyfrowa obejmuje jednak szerszy zakres. Równolegle wprowadzane są nowe obowiązki raportowe w podatku dochodowym, w tym Jednolity Plik Kontrolny dla CIT (JPK CIT), który znacząco zwiększa zakres, szczegółowość i częstotliwość raportowanych danych. Istotnym elementem zmian pozostaje również rozwój regulacji międzynarodowych, w tym wdrożenie globalnego podatku minimalnego (Pillar II), którego pierwsze obowiązki raportowe przypadają na 2026 rok. Jednocześnie obserwujemy dalsze zaostrzenie podejścia organów podatkowych w obszarze cen transferowych oraz podatku u źródła. W praktyce wzmacnia to wymagania w zakresie dotrzymywania należytej staranności oraz prawidłowego dokumentowania i planowania podatkowego w zakresie transakcji transgranicznych.
Wdrożenie obowiązkowego e‑fakturowania oraz raportowania w czasie rzeczywistym wymusza na przedsiębiorstwach reorganizację procesów finansowych oraz często znaczące inwestycje technologiczne. Kraje regionu znajdują się przy tym na różnych etapach zaawansowania tych zmian, jednak w Polsce trend ten ma szczególnie istotny i bezpośredni wpływ na bieżące funkcjonowanie przedsiębiorstw.
Dlaczego stabilność prawa staje się ważniejsza od wysokości podatków?
Raport wskazuje, że stabilność regulacyjna staje się jedną z przewag konkurencyjnych Polski. Tymczasem przedsiębiorcy od lat podkreślają, że największym problemem nie jest wysokość podatków, lecz częste zmiany przepisów i rozbieżności w ich interpretacji. Czy zgadzają się Państwo z taką oceną? Co z perspektywy biznesu oznacza dziś „stabilny system podatkowy”?
KB: Polska pozostaje jurysdykcją o relatywnie stabilnej konstrukcji systemu podatkowego, przy jednoczesnym wysokim poziomie konieczności dostosowania do nowych standardów cyfrowych.
Na tle regionu Polska pozostaje rynkiem o umiarkowanym poziomie nominalnych obciążeń podatkowych, jednak relatywnie wysokim poziomie złożoności całego systemu. Stawki CIT, wynoszące 19% w standardowym reżimie oraz 9% dla mniejszych podatników, pozostają konkurencyjne na tle regionu. W zakresie VAT Polska wpisuje się w ogólny trend regionalny, jednak poziom obowiązków raportowych i compliance może być wyższy niż w wielu krajach ościennych.
Jednocześnie główne bariery obejmują wysoki poziom złożoności przepisów podatkowych, ich zmienność oraz coraz bardziej intensywne podejście organów podatkowych do kontroli i interpretacji regulacji, co przekłada się na wzrost kosztów compliance oraz większe ryzyko operacyjne dla przedsiębiorstw. W konsekwencji obszar podatkowy i regulacyjny zyskuje wyraźnie strategiczny wymiar, a skuteczne zarządzanie wymogami compliance staje się kluczowym warunkiem bezpiecznego i efektywnego prowadzenia działalności w Polsce
Doktor nauk społecznych w dyscyplinie nauk o bezpieczeństwie, absolwentka Wojskowej Akademii Technicznej. Stopień doktora uzyskała na podstawie rozprawy pt. "Koncepcja systemu bezpieczeństwa socjalnego Polski z uwzględnieniem zjawiska prekariatu", poświęconej wyzwaniom współczesnej polityki społecznej i rynku pracy. Specjalizuje się w zagadnieniach dotyczących polityki rodzinnej, rynku pracy oraz systemu zabezpieczenia społecznego.