Ważne
Co najważniejszego znajdziesz w tym tekście?
- Nowe badania naukowe pokazują, że sukcesy osiągnięte z pomocą AI są rzadziej przypisywane ludziom.
- Szefowie podświadomie umniejszają kompetencje pracowników korzystających z technologii.
- Zjawisko to nazywa się „błędem atrybucji” i może uderzyć w Twoje premie i awanse.
- Paradoksalnie, gdy projekt się nie uda, winą nadal obarczany jest człowiek, a nie maszyna.
AI w pracy: Praca Twoja, a chwała dla AI. Na czym polega paradoks?
Naukowcy pod kierownictwem Christopha Riedla zbadali, jak obecność sztucznej inteligencji w zespole zmienia postrzeganie sukcesu i porażki. Wyniki są niepokojące dla pracowników. Okazuje się, że menedżerowie i współpracownicy mają tendencję do tzw. błędu atrybucji.
Jeśli przygotujesz genialną prezentację lub napiszesz bezbłędny kod, używając AI, Twój szef prawdopodobnie pomyśli: „Zrobił to dobrze, bo miał świetne narzędzie”. Twoja wiedza, doświadczenie i kreatywność schodzą na drugi plan. W oczach przełożonych stajesz się jedynie operatorem AI, co w dłuższej perspektywie może prowadzić do niższych podwyżek i trudniejszej ścieżki awansu.
AI w pracy: Badanie mówi, że sukces ma wielu ojców, a jeden z nich to algorytm
Zespół prof. Riedla przeprowadził eksperymenty, które wykazały, że ludzie mają naturalną skłonność do „oddawania” zasług technologii. W sytuacjach, gdzie praca była wykonywana wspólnie przez człowieka i AI, obserwatorzy znacznie niżej oceniali wkład ludzkiej inteligencji niż w przypadkach, gdzie praca była wykonywana tradycyjnie.
Co ciekawe, ta zasada nie działa w drugą stronę. Jeśli projekt zakończy się fiaskiem, AI rzadko staje się „kozłem ofiarnym”. Wtedy szefowie wracają do tradycyjnego modelu oceny i uznają, że to pracownik zawiódł, bo nie potrafił odpowiednio pokierować technologią.
AI w pracy: Dlaczego szefowie nas tak oceniają?
Psychologia wyjaśnia to prostym mechanizmem: AI jest postrzegane jako „super-narzędzie”. Skoro jest tak potężne, to wykonanie z jego pomocą trudnego zadania wydaje się łatwiejsze. Szefowie zapominają, że do obsługi AI, weryfikacji jej wyników i nadania im sensu, wciąż potrzeba wysokich kompetencji specjalisty.
Dla pracownika to pułapka, bo:
- Używasz AI: Pracujesz szybciej, ale tracisz prestiż „eksperta”.
- Nie używasz AI: Pracujesz wolniej i zostajesz w tyle za konkurencją.
AI w pracy: Jak się bronić przed krzywdzącą oceną? Buduj markę osobistą ponad AI
Z badań Northeastern University płynie jedna ważna lekcja: w erze sztucznej inteligencji musimy jeszcze mocniej podkreślać nasz „ludzki” wkład w projekty. Sama informacja „zrobiłem to w AI” może nam zaszkodzić. Ważniejsze staje się pokazywanie procesu decyzyjnego – tego, jak korygowaliśmy błędy algorytmu i jak nasza unikalna perspektywa wpłynęła na końcowy sukces.
AI w pracy: Ocena pracownika w erze AI - pytania i odpowiedzi (FAQ)
Czy szef widzi moje zasługi, gdy używam ChatGPT?
Według badań, szefowie mają tendencję do przypisywania sukcesu narzędziu, a nie człowiekowi. Twoje zasługi mogą być postrzegane jako mniejsze, niż są w rzeczywistości.
Czy warto przyznawać się do używania AI w pracy?
Większość firm wymaga transparentności. Jednak warto jednocześnie podkreślać, jaką rolę w procesie odegrała Twoja wiedza specjalistyczna, aby uniknąć umniejszania Twojego wkładu.
Jak AI wpływa na awanse?
Istnieje ryzyko, że jeśli będziesz postrzegany jedynie jako użytkownik AI, Twoja wartość rynkowa spadnie. Kluczowe jest rozwijanie umiejętności, których AI nie posiada, takich jak zarządzanie relacjami, etyka czy strategiczne myślenie.
Co to jest błąd atrybucji w kontekście AI?
To skłonność do błędnego przypisywania przyczyn sukcesu czynnikom zewnętrznym (narzędziu AI) zamiast wewnętrznym (umiejętnościom pracownika).
W redakcji Infor.pl dzieli się wiedzą opartą na przygotowaniu zawodowym radcy prawnego oraz doświadczeniu z kancelarii prowadzonej od 2017 roku. Jego droga zawodowa związana z prawem zaczęła się jednak już w 2012 roku – po ukończeniu studiów na kierunku prawo na Krakowskiej Akademii rozpoczął pracę w kancelarii (choć jako stażysta zdobywał doświadczenie prawnicze już od 2010 roku), by następnie w latach 2014–2016 odbyć aplikację w Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Krakowie i zdać państwowy egzamin zawodowy na radcę prawnego w 2017 roku. Szczególny nacisk kładzie na zagadnienia z zakresu prawa cywilnego, gospodarczego, autorskiego, nowych technologii oraz obrotu nieruchomościami, a także prawa pracy i ubezpieczeń społecznych. Z Krakowem związany jako mieszkaniec od 2007 roku, co przekłada się także na dobrą znajomość lokalnego kontekstu. Prywatnie pasjonuje się motoryzacją – zarówno światem samochodowym, jak i motocyklowym (od kilku lat motocyklista) oraz kinematografią. Miłośnik Włoch.