Rosnąca liczba młodszych osób uzyskujących rentę oznacza, że z rynku pracy wcześniej wypadają osoby znajdujące się jeszcze w wieku produkcyjnym. Coraz częściej wskazuje się na konieczność rozwijania tzw. prewencji rentowej, czyli działań mających zapobiegać trwałej niezdolności do pracy.
Coraz młodsze osoby przechodzą na rentę. ZUS wskazuje na niepokojący trend
Najnowszy raport Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pokazuje zmianę, która może mieć poważne konsekwencje dla rynku pracy i systemu ubezpieczeń społecznych. Choć w 2025 r. lekarze orzecznicy ZUS wydali mniej orzeczeń o niezdolności do pracy niż rok wcześniej, to jednocześnie spada średni wiek osób, które po raz pierwszy uzyskują prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy. Eksperci wskazują, że coraz większy wpływ na ten trend mają problemy ze zdrowiem psychicznym.
To, że właśnie problemy ze zdrowiem psychicznym dotykają coraz młodsze osoby dobrze widać też w statystykach wystawianych zwolnień lekarskich. Tylko w 2025 roku lekarze wystawili 1,8 mln zwolnień związanych z zaburzeniami psychicznymi i zaburzeniami zachowania, co przełożyło się na 34,1 mln dni nieobecności w pracy.
Mniej orzeczeń, ale młodsi renciści
Z raportu wynika, że w 2025 r. wydanych było łącznie 1 mln 99,6 tys. orzeczeń o niezdolności do pracy, co oznacza spadek o 3,5 proc. względem 2024 r. Jednocześnie zmienia się profil osób otrzymujących rentę po raz pierwszy:
- średni wiek nowych rencistów to 51,8 lat,
- wśród mężczyzn było to 53,3 lata,
- wśród kobiet 49,1 lat.
To kolejny rok spadku. Dla porównania, jeszcze w 2022 r. średni wiek osoby, której po raz pierwszy przyznano rentę z tytułu niezdolności do pracy, wynosił 52,2 lat. Oznacza to, że proces "odmładzania" grupy nowych rencistów trwa już od kilku lat.
Zdrowie psychiczne coraz częściej decyduje o przyznaniu renty
Według ekspertów najważniejszym powodem zmian może być rosnąca liczba osób z zaburzeniami psychicznymi.
Raport ZUS pokazuje, że właśnie wśród najmłodszych osób z orzeczoną niezdolnością do pracy dominują schorzenia psychiczne. To zjawisko widać również w danych dotyczących zwolnień lekarskich.
Przykład
Pod koniec 2025 r. zaburzenia psychiczne były najkosztowniejszą przyczyną absencji chorobowych, a wydatki z tego tytułu wyniosły 10,2 mld zł i stanowiły 17,7 proc. wszystkich kosztów niezdolności do pracy finansowanych przez ZUS.
Eksperci podkreślają, że problemy psychiczne często pojawiają się znacznie wcześniej niż choroby typowe dla starszego wieku, dlatego mogą obniżać średni wiek osób przechodzących na rentę.
Absolwentka filologii polskiej i studiów z zakresu samorządu terytorialnego i polityki regionalnej na Uniwersytecie Warszawskim. Zajmuje się tematyką społeczną, zdrowotną oraz zagadnieniami związanymi z zabezpieczeniem społecznym i świadczeniami dla rodzin, seniorów oraz osób bezrobotnych. W przeszłości związana z wydawnictwami Edipresse Polska i ZPR Media. W swojej pracy koncentruje się na wyjaśnianiu przepisów w przystępny sposób. Zainteresowana reportażem społecznym i tematyką feministyczną.