Koniec z pracą w upale. Pracownik będzie mógł odmówić stawienia się w pracy, jeśli temperatura będzie zbyt wysoka?

To jednak ma się zmienić. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej pracuje nad nowelizacją przepisów BHP, która po raz pierwszy wprowadzi górne limity temperatur w miejscu pracy

Zgodnie z projektem maksymalna temperatura dla prac lekkich, umiarkowanych i biurowych ma wynosić 28 stopni Celsjusza. W przypadku prac wymagających większego wysiłku fizycznego limit ma zostać obniżony do 25 stopni, a przy bardzo ciężkiej pracy – do 22 stopni, jeśli pozwalają na to warunki technologiczne.

Jeżeli utrzymanie takich temperatur nie będzie możliwe, pracodawca będzie musiał zastosować inne rozwiązania ograniczające obciążenie cieplne pracowników.

Koniec z pracą w upale. Czy pracownicy skorzystają już w 2026 roku?

Początkowo nowe regulacje miały obowiązywać od 1 stycznia 2026 roku. Resort pracy zdecydował jednak o przesunięciu terminu o rok. Oznacza to, że nowe przepisy mają wejść w życie dopiero 1 stycznia 2027 roku.

Do tego czasu zastosowanie mają obecne regulacje. Choć nie określają one maksymalnej temperatury pracy, nie oznacza to, że pracownicy są całkowicie pozbawieni ochrony.

Jakie prawa mają pracownicy podczas upałów?

Pracodawca ma obowiązek zapewnić bezpieczne i higieniczne warunki pracy. W czasie upałów powinien zadbać między innymi o dostęp do wody pitnej, możliwość odpoczynku w chłodniejszym miejscu czy ochronę przed nadmiernym nasłonecznieniem.

Przepisy przewidują również sytuacje, w których pracownik może odmówić wykonywania obowiązków. Jeżeli warunki pracy stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia, ma on prawo powstrzymać się od pracy po poinformowaniu przełożonego. Zachowuje przy tym prawo do wynagrodzenia.

Klimatyzacja i napoje to obowiązek pracodawcy

W zakładach, gdzie temperatura wynikająca z procesów technologicznych stale przekracza 30 stopni Celsjusza, pracodawca musi zapewnić pracownikom klimatyzowane pomieszczenia do odpoczynku. Ma również obowiązek dbać o sprawność klimatyzacji i wentylacji. Urządzenia nie mogą powodować przeciągów ani nadmiernie wychładzać pomieszczeń.

Podczas upałów pracodawca musi także zapewnić pracownikom bezpłatne napoje. Dotyczy to m.in. osób pracujących na otwartej przestrzeni przy temperaturze powyżej 25 stopni Celsjusza oraz pracowników wykonujących obowiązki w warunkach gorącego mikroklimatu.

Prawa pracowników podczas upałów. Szczególna ochrona niektórych grup

Dodatkowe ograniczenia dotyczą kobiet w ciąży oraz pracowników młodocianych. Kobiety w ciąży nie mogą wykonywać prac w gorącym mikroklimacie, jeśli mogłoby to negatywnie wpłynąć na ich zdrowie lub przebieg ciąży.

Z kolei osób, które nie ukończyły 18. roku życia, nie można zatrudniać w pomieszczeniach, gdzie temperatura przekracza 30 stopni Celsjusza przy wilgotności powietrza powyżej 65 proc.

Choć na możliwość niewykonywania pracy z powodu upału trzeba będzie jeszcze poczekać, już dziś przepisy dają pracownikom narzędzia do ochrony zdrowia. Od 2027 roku zasady mają być jednak znacznie bardziej konkretne niż obecnie.

Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 2023 r. poz. 1465, z późn. zm.).

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 r. poz. 1650, z późn. zm.).

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie profilaktycznych posiłków i napojów (Dz. U. poz. 279, z późn. zm.).

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 3 kwietnia 2017 r. w sprawie wykazu prac uciążliwych, niebezpiecznych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet w ciąży i kobiet karmiących dziecko piersią (Dz. U. poz. 796).

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 czerwca 2023 r. w sprawie wykazu prac wzbronionych młodocianym i warunków ich zatrudniania przy niektórych z tych prac (Dz. U. poz. 1240)