Zawieszenie prawa do azylu na granicy polsko-białoruskiej przedłużone. Opublikowano projekt

Zawieszenie prawa do azylu na granicy polsko-białoruskiej. Jest decyzja Sejmu

Rada Ministrów ponownie złożyła wniosek do Sejmu o wyrażenie zgody na przedłużenie czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na granicy z Białorusią. Przedłużenie zacznie obowiązywać od 20 lipca 2026 r. o kolejne 60 dni.

Posłowie w ubiegłotygodniowym głosowaniu byli prawie jednogłośni. Za przedłużeniem zawieszenia prawa do azylu na granicy głosowało 406 posłów, przeciw było 16, a 5 wstrzymało się od głosu. To już ósme takie przedłużenie od momentu wprowadzenia mechanizmu w marcu 2025 r. Teraz informacja o projekcie rozporządzenia wydłużającego to rozwiązanie została opublikowana w wykazie prac legislacyjnych Rady Ministrów.

W ocenie rządu cały czas „nie ustały przyczyny wprowadzenia ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowe”. Chodzi o instrumentalizację migracji oraz podejmowane w ramach niej działania, które „stanowią poważne i rzeczywiste zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa lub społeczeństwa”. Rząd uważa, że wprowadzenie ograniczenia jest niezbędne do zapobieżenia temu zagrożeniu.

Aktualna sytuacja migracyjna na granicy zewnętrznej Rzeczypospolitej Polskiej wskazuje, iż pomimo stałego i kompleksowego wzmacniania sił i środków oraz zabezpieczenia technicznego w postaci modernizacji zapory na granicy z Republiką Białorusi w dalszym ciągu ma miejsce presja migracyjna, co powoduje konieczność podjęcia działań w celu zapewnienia stabilizacji sytuacji wewnętrznej w Polsce, a przez to także w całej Unii Europejskiej – uzasadniono we wniosku.

Posłowie w większości są zgodni - zawieszenie prawa do azylu trzeba przedłużyć

Podczas sejmowej debaty wiceszef MSWiA Czesław Mroczek przekonywał, że "Białoruś nie zrezygnowała z wykorzystywania instrumentalizacji migracji" i w dalszym ciągu prowadzi w stosunku do państw Unii Europejskiej agresywną politykę.

Chociaż mamy zdecydowanie mniejszą presję migracyjną na granicy białorusko-polskiej, (...) to w dalszym ciągu istnieje wysoka presja migracyjna na granicy Białorusi z państwami Unii Europejskiej, w tej chwili w szczególności na granicy z Litwą - wskazywał.

Poseł PiS Jarosław Zieliński zgodził się, że narzędzie należy utrzymać. Jednocześnie zaapelował, by wydłużyć czas wprowadzania ograniczenia na przykład "do czasu ustania przyczyn".

Naszym obowiązkiem jest zapewnić wszystkie działania i możliwości, które zapewnią bezpieczeństwo obywatelom państwa polskiego, dlatego to przedłożenie po raz kolejny jest słuszne - mówiła natomiast posłanka PSL-TD Urszula Nowogórska.

Przedstawiciel Konfederacji Witold Tumanowicz także zapewnił, że ugrupowanie popiera przedłużenie rozwiązania. - Wciąż jednak brakuje takiej spójnej polityki migracyjnej, a na granicy polsko-białoruskiej nadal mamy do czynienia z próbami nielegalnego pokonania tej granicy - ocenił polityk.

Działania podejmowane przez cudzoziemców

Jak tłumaczy rząd, w czasie instrumentalizacji „regularnie dochodziło do niebezpiecznych zdarzeń, podczas których agresywni cudzoziemcy atakowali w różny sposób polskie patrole rzucając kamieniami, butelkami, tlącymi się konarami, cegłami oraz kijami z przymocowanymi nożami i gwoździami”. Cudzoziemcy decydowali się także na niszczenie elementów zapory elektronicznej.

Białoruskie służby państwowe aktywnie współuczestniczyły (w sposób skryty lub jawny) w atakach na żołnierzy, policjantów i funkcjonariuszy Straży Granicznej, wykonujących zadania w zakresie ochrony granicy państwowej. Odnotowywane były liczne przypadki bezpośrednich ataków ze strony przedstawicieli służb białoruskich poprzez celowanie z broni palnej, rzucanie kamieniami w służby polskie obecne na linii granicy, oślepianie laserami czy też silnym światłem stroboskopowym i uniemożliwianie w ten sposób zapobiegania próbom nielegalnego przekraczania granicy przez migrantów – wymieniono w uzasadnieniu.

Funkcjonariusze Straży Granicznej udaremnili również prowadzone pod nadzorem służb białoruskich próby przygotowywania i wykorzystania tuneli przebiegających pod zaporą graniczną. Ostatni raz, 11 grudnia 2025 r., odnotowano próbę wykorzystania takiego tunelu do umożliwienia przedostania się na terytorium Polski 186 osobom.

Ilu cudzoziemców próbowało nielegalnie przekroczyć granicę?

Według danych SG, od 1 stycznia 2026 r. do 21 czerwca 2026 r. na całym odcinku granicy polsko-białoruskiej odnotowano już 229 prób jej nielegalnego przekroczenia. W porównywalnym okresie w 2025 r. były to 14 063 próby.

Od 27 marca 2025 r., czyli od wprowadzenia ograniczenia prawa do składania wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej, do 21 czerwca 2026 r.:

• nie przyjęto wniosków od 484 cudzoziemców,
• przyjęto wnioski od 149 cudzoziemców z tzw. grup wrażliwych.

Czasowe zawieszenie prawa do azylu na granicy polsko-białoruskiej

Rozporządzenie w sprawie czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na granicy z Białorusią weszło w życie 27 marca 2025 r. Zgodnie z prawem ograniczenie obowiązuje przez 60 dni, ale za zgodą Sejmu na wniosek Rady Ministrów może być przedłużane, co do tej pory stało się już kilkukrotnie.

Rozporządzenie wydawane jest na podstawie tzw. ustawy azylowej, którą rząd przyjął w grudniu 2024 r. Ma ona przeciwdziałać zjawisku wykorzystywania migracji przez Białoruś, która razem z Rosją i międzynarodowymi grupami przestępczymi organizuje przerzut migrantów do Unii Europejskiej.

Mimo czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na granicy z Białorusią Straż Graniczna może przyjmować wnioski o tę ochronę od małoletnich bez opieki, kobiet ciężarnych oraz osób, które mogą wymagać szczególnego traktowania, zwłaszcza ze względu na swój wiek lub stan zdrowia. Nie będzie ono dotyczyć także osoby, jeśli w ocenie Straży Granicznej zachodzą okoliczności, które „jednoznacznie świadczą, że jest ona zagrożona rzeczywistym ryzykiem doznania poważnej krzywdy w państwie, z którego przybyła bezpośrednio” do Polski.

Przeciwne przepisom ograniczającym prawo do składania wniosków o ochronę międzynarodową były organizacje społeczne zaangażowane w pomoc uchodźcom. W ich ocenie przepisy są niezgodne m.in. z Konstytucją RP oraz ze zobowiązaniami międzynarodowymi, takimi jak konwencja dotycząca statusu uchodźców z 1951 r.