ABW w latach 2024-2025 – ponad 60 śledztw dotyczących szpiegostwa
Jednym z kluczowych zadań Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego jest działalność kontrwywiadowcza. Według raportu ABW „lata 2024–2025 charakteryzowały się wzmożoną i rosnącą aktywnością przede wszystkim rosyjskich oraz ściśle z nimi kooperujących białoruskich służb specjalnych, a także służb chińskich”.
Podsumowując te działania ABW wskazała, że w latach 2024–2025 prowadzono łącznie 69 postępowań przygotowawczych (śledztw) dotyczących przestępstwa szpiegostwa, z czego aż 48 zainicjowano w 2025 r., co dowodzi bezprecedensowego wzrostu zagrożeń oraz wysokiej skuteczności służby.
W sprawach prowadzonych od momentu wybuchu pełnoskalowej agresji przeciwko Ukrainie statusem podejrzanego objęte zostało 91 osób. Skuteczność procesowa zaowocowała postawieniem zarzutów z art. 130 Kodeksu karnego (szpiegostwo) 82 osobom, z czego 62 zostały zatrzymane.
Główne kierunki działań Rosji
Lata 2024–2025 to okres intensywnych działań operacyjnych Federacji Rosyjskiej wymierzonych w Polskę oraz inne państwa członkowskie UE i NATO. Należy podkreślić, że w minionych dwóch latach wywiad FR prowadził w Polsce rozpoznanie na masową skalę m.in. pod kątem przygotowań do przeprowadzenia aktów dywersji – podkreśla ABW.
W przypadku Polski przedsięwzięcia rosyjskich służb specjalnych koncentrowały się na:
- dyskredytowaniu RP na arenie międzynarodowej;
- podważaniu zaufania społecznego do państwa i jego instytucji;
- budowaniu prorosyjskiej narracji;
- podsycaniu nastrojów antysystemowych, antyeuropejskich i antynatowskich;
- polaryzacji i zastraszaniu społeczeństwa;
- wykorzystywaniu historycznych antagonizmów narodowościowych,
- głównie w relacjach polsko-ukraińskich.
Co ważne - celem rosyjskich ataków były nie tylko obiekty wojskowe i infrastruktura krytyczna, ale miejsca użyteczności publicznej jak na przykład duże sklepy. Tym samym rosyjskie służby specjalne, eskalując swoje działania, akceptowały możliwość wystąpienia ofiar śmiertelnych. Innym przykładem jest także akcja dywersyjna na torach kolejowych, która mogła skutkować katastrofą.
O ile jeszcze w 2023 r. służby FR opierały swoje przedsięwzięcia głównie na tzw. jednorazowej agenturze, ad hoc pozyskiwanej za pośrednictwem internetu, o tyle w kolejnych latach większy nacisk położono na tworzenie złożonych komórek dywersyjnych (sieciowych), opartych na hermetycznych strukturach przestępczości zorganizowanej. Rosjanie preferują przy tym osoby z doświadczeniem nabytym w strukturach siłowych (np. byłych żołnierzy, milicjantów, najemników z Grupy Wagnera) – wyjaśnia ABW.
Białoruś: współpraca z Rosją i masowe werbunki
W ocenie agencji Polska pozostaje dla białoruskiego wywiadu niezmiennie priorytetowym celem operacyjnym. W ostatnich dwóch latach najważniejszym zadaniem białoruskich służb specjalnych była ochrona reżimu. Dlatego też ich aktywność koncentrowała się na infiltracji i dezintegracji licznych białoruskich środowisk opozycyjnych funkcjonujących w Polsce.
Białoruski wywiad, zwłaszcza wojskowy, ściśle współpracuje ze swoim odpowiednikiem w Rosji. Swoista symbioza służb obu państw uległa dalszemu pogłębieniu w związku z inwazją rosyjską na Ukrainę i ograniczeniem możliwości prowadzenia działań na terytorium RP z klasycznych pozycji przykrycia - podkreśla.
Wywiad wojskowy Białorusi również podejmuje intensywne działania rozpoznawcze wobec obiektów wojskowych, zarówno polskich jak i sojuszniczych oraz infrastruktury krytycznej. Białoruskie służby specjalne prowadzą masowe werbunki na terytorium swojego kraju, a następnie starają się przenosić swoich agentów do Polski. W ocenie ABW, przedsięwzięcia te „charakteryzują się różnym stopniem profesjonalizmu”.
Chiny: kreowanie pozytywnego wizerunku
W ostatnich latach Chiny postawiły na ekspansję ekonomiczną w naszym regionie, dążąc do uzyskania coraz większego wpływu na gospodarkę oraz politykę. Wynika to z tego, że chiny charakteryzują się głęboką synergią polityki, gospodarki, środków masowego przekazu, nauki i służb specjalnych.
Polska poddawana jest presji i lobbingowi ze strony Państwa Środka, co realizowane jest również z rosnącym zaangażowaniem wywiadu ChRL – wyjaśnia ABW.
Chiński wywiad z jednej strony lobbował na rzecz interesów gospodarczych ChRL, w tym konkretnych chińskich podmiotów, z drugiej wykorzystywał te przedsiębiorstwa do prowadzenia działań wywiadowczych.
Wraz ze wzrostem chińskiej aktywności w Polsce służby wywiadowcze tego kraju dążą do kreowania pozytywnego wizerunku ChRL – dodaje ABW.
Wywiad chiński kontynuuje zainicjowane przed laty masowe i prowadzone w skali globalnej działania werbunkowe z wykorzystaniem internetu, w tym portali społecznościowych. Także w ostatnich dwóch latach oficerowie wywiadu pod pozorem dobrze płatnych zleceń podejmowali próby pozyskiwania do współpracy ekspertów, naukowców, urzędników oraz osób związanych z resortami siłowymi.
Czym zajmuje się ABW?
Zasadniczym zadaniem Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego jest ochrona państwa przed planowymi i zorganizowanymi działaniami, które mogą stwarzać zagrożenie dla niepodległości lub porządku konstytucyjnego Polski, zakłócić funkcjonowanie struktur państwowych albo narazić na szwank podstawowe interesy kraju.
Swoje obowiązki ABW wypełnia m.in. poprzez uzyskiwanie, analizowanie i przetwarzanie informacji o niebezpieczeństwach. Gotowe opracowania przekazywane są właściwym organom konstytucyjnym. Przy realizacji zadań Agencja korzysta z uprawnień operacyjnych oraz procesowych.
Lista zadań to m.in.:
- Kontrwywiad
- Zwalczanie terroryzmu;
- Przeciwdziałanie proliferacji broni masowego rażenia;
- Zwalczanie przestępstw ekonomicznych;
- Zwalczanie przestępczości zorganizowanej;
- Zwalczanie korupcji;
- Ochrona informacji niejawnych;
- Analizy i informacje.
Nadzór nad działalnością ABW sprawuje premier lub wyznaczony przez niego członek Rady Ministrów – minister koordynator służb specjalnych. W Polsce jest nim Tomasz Siemoniak.
Organem opiniodawczo-doradczym w sprawach koordynowania działań służb specjalnych w Polsce jest także Kolegium do Spraw Służb Specjalnych, działające przy Radzie Ministrów. Działalność Agencji podlega kontroli m.in. ze strony Sejmu RP, Prokuratora Generalnego, sądów, Najwyższej Izby Kontroli czy Rzecznika Praw Obywatelskich.
