Tę powtarzalność dostrzegło Ministerstwo Rodziny i zaproponowało zmianę podejścia. Zamiast wielokrotnych wniosków w ciągu roku, miałby istnieć jeden wniosek obejmujący dany rok, a wypłata mogłaby następować w formie rat.W przypadku wydatków o charakterze stałym – takich jak leki czy żywność – zasiłek celowy mógłby w praktyce zbliżyć się do mechanizmu znanego z zasiłku pielęgnacyjnego (obecnie 215,84 zł). Świadczenie byłoby wypłacane regularnie, np. co miesiąc – w przytoczonym przykładzie 200 zł miesięcznie, czyli łącznie 2400 zł rocznie.Istotna różnica pozostaje jednak zasadnicza: zasiłek celowy nadal ma charakter uznaniowy, a wypłata w ratach byłaby ograniczona do jednego roku. Po jego upływie konieczne byłoby ponowne złożenie wniosku i wydanie nowej decyzji przez MOPS.
200 zł świadczenia, a wokół niego cała administracyjna machina - to kosztuje
Zasiłek celowy z MOPS to świadczenie, które często opiewa na niewielkie kwoty. Nikogo nie dziwi decyzja przyznająca 200 zł na zakup leków, żywności czy opału. Problem polega jednak na tym, że za taką kwotą stoi cały administracyjny proces.
Najpierw osoba potrzebująca musi przygotować i złożyć wniosek. Następnie pracownicy pomocy społecznej analizują sytuację dochodową, gromadzą dokumentację i wydają decyzję. Po wypłacie świadczenia wszystko się kończy tylko na chwilę. Jeśli potrzeba nie zniknęła, procedurę trzeba rozpocząć od początku.
W praktyce oznacza to, że zarówno osoba niepełnosprawna, emeryt czy rencista, jak i sam MOPS, wykonują tę samą pracę kilka razy w roku tylko po to, aby przyznać wsparcie na ten sam cel.
Rząd chce, aby jeden wniosek wystarczył na cały rok
Taką sytuację dostrzegło Ministerstwo Rodziny, które proponuje zmianę zasad przyznawania zasiłku celowego.
Ważne
Nowelizacja ustawy o pomocy społecznej ma sprawić, że zasiłek celowy przestanie być świadczeniem kojarzonym wyłącznie z jednorazową wypłatą. Po zmianach będzie mógł być wypłacany jednorazowo albo w transzach przez okres nie dłuższy niż jeden rok kalendarzowy.
Autorzy projektu wyjaśniają:
„Jednocześnie przewidziano dodanie ust. 2a, stanowiącego możliwości wypłaty zasiłku celowego jednorazowo lub w transzach przez okres nie dłuższy niż 1 rok kalendarzowy, co ma na celu doprecyzowanie charakteru zasiłku celowego jako świadczenia związanego z określonym celem, a nie z jednorazowym aktem wypłaty. Rozwiązanie to eliminuje konieczność wielokrotnego składania wniosków w przypadku wydatków o charakterze ciągłym lub powtarzalnym, ogranicza nadmierne obciążenia administracyjne po stronie osób korzystających z pomocy społecznej oraz jednostek organizacyjnych pomocy społecznej oraz zwiększa racjonalność i efektywność udzielanego wsparcia.”
Jeżeli projekt zostanie uchwalony przez Sejm, jeden wniosek będzie mógł skutkować wypłatą świadczenia przez kolejne miesiące, bez konieczności ponownego przechodzenia całej procedury.
Na co można otrzymać zasiłek celowy
Zasiłek celowy służy finansowaniu podstawowych i pilnych potrzeb życiowych. Może zostać przeznaczony między innymi na zakup żywności, leków, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów gospodarstwa domowego, drobne remonty mieszkania czy pokrycie kosztów pogrzebu.
Co do zasady przysługuje osobom i rodzinom spełniającym kryterium dochodowe oraz znajdującym się w trudnej sytuacji życiowej, np. z powodu choroby, niepełnosprawności lub bezrobocia.
Przepisy przewidują również możliwość przyznania tzw. specjalnego zasiłku celowego osobom przekraczającym kryterium dochodowe. Jest to jednak rozwiązanie wyjątkowe, stosowane wyłącznie w szczególnie uzasadnionych przypadkach.
To nadal nie będzie drugi zasiłek pielęgnacyjny
Projektowane zmiany niewątpliwie ograniczą biurokrację i liczbę powtarzających się wniosków. Nie oznacza to jednak, że zasiłek celowy upodobni się do zasiłku pielęgnacyjnego, czego od lat oczekuje część osób korzystających z pomocy społecznej.
Najważniejsza różnica pozostanie bez zmian. Zasiłek celowy nadal będzie świadczeniem uznaniowym. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyroku z 10 czerwca 2025 r. (II SA/Ol 126/25), organ pomocy społecznej posiada swobodę w podejmowaniu decyzji, a sąd administracyjny bada przede wszystkim, czy decyzja nie została wydana w sposób dowolny oraz czy organ prawidłowo ustalił i ocenił okoliczności sprawy.
Oznacza to, że nawet po wejściu w życie nowelizacji prawo do zasiłku celowego nie będzie wynikało automatycznie z przepisów. Dodatkowo wypłata ratalna będzie mogła obejmować maksymalnie jeden rok kalendarzowy. Po jego upływie konieczne będzie ponowne wystąpienie do MOPS i uzyskanie nowej decyzji.
To zasadnicza różnica w porównaniu z zasiłkiem pielęgnacyjnym, którego przyznanie opiera się na ustawowych przesłankach i nie zależy od uznania organu pomocy społecznej.
Ukończył prawo i filologię polską na Uniwersytecie Jagiellońskim. Pracował w kancelariach prawnych, prowadził szkolenia prawnicze. Z Grupą INFOR związany od 2003 roku.
Specjalizacja: świadczenia i ubezpieczenia społeczne, ZUS, zasiłki, prawo pracy, cywilne i gospodarcze, prawo administracyjne, podatki, ubezpieczenia społeczne, sektor publiczny.