Prowadzi to do pokrzywdzenia osób niepełnosprawnych, które wiedzą, że deficyt ich ciała powstał w młodości, ale nie mogą tego udowodnić - np. nie dokumentowały w młodości stanu swojego organizmu
Umiarkowany stopień nie gwarantuje zasiłku pielęgnacyjnego
Przykładem takiej sytuacji jest poniższy wyrok:
Dane wyroku:
II SA/Gl 260/26 - Wyrok WSA w Gliwicach z 30 czerwca 2026 r.
Sędziowie: Aneta Majowska, Krzysztof Nowak, Stanisław Nitecki /przewodniczący sprawozdawca/
W sprawie tej w aktach znajdują się aktualne i wcześniejsze orzeczenie PZON. Oba zaliczają skarżącego do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności od 4 maja 2020 r., jednocześnie wskazując, że nie da się ustalić daty jej powstania. Sąd uznał, że - dysponując takimi dokumentami - organy nie mogły uznać, że niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 21. roku życia ani samodzielnie tego ustalać.
Jest tu nie tylko ustawa, ale i rozporządzenie
Znaczenie rozporządzenia w ustalaniu daty niepełnosprawności
Rozporządzenie wykonawcze do ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych określa zasady ustalania daty powstania niepełnosprawności. Data ta może zostać określona wyłącznie na podstawie dokumentacji medycznej, przebiegu schorzenia lub właściwych orzeczeń. Jeżeli nie da się jej ustalić, w orzeczeniu zamieszcza się zapis „nie da się ustalić”. Ustalenia powiatowych i wojewódzkich zespołów ds. orzekania o niepełnosprawności w tym zakresie są wiążące dla organów rozpatrujących wnioski o zasiłek pielęgnacyjny, które nie mogą samodzielnie określać daty powstania niepełnosprawności.
Organy są związane rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (aktualnie Dz. U. z 2026 r., poz. 677).
W jego § 14 ust. 3 wskazano, że datę lub okres powstania niepełnosprawności osoby zainteresowanej ustala się na podstawie:
1) przebiegu schorzenia,
2) dokumentacji medycznej lub
3) orzeczeń o inwalidztwie, niezdolności do pracy, wydanych przez organy na podstawie przepisów odrębnych.
Jeżeli natomiast z przedłożonej dokumentacji, przebiegu schorzenia, orzeczeń o inwalidztwie lub niezdolności do pracy osoby zainteresowanej nie da się ustalić daty lub okresu powstania niepełnosprawności, należy wpisać wyrazy "nie da się ustalić" (§ 14 ust. 4 rozporządzenia).
WNIOSKI:
Z powyższego wynika jednoznacznie, że ustalenie daty lub okresu powstania niepełnosprawności następuje w sposób sformalizowany, na podstawie określonych prawem dokumentów medycznych. Ustalenia tego dokonują powiatowe i wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, wskazane w art. 6 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, a efektem ich ustaleń i ocen są orzeczenia, w których określa się datę lub okres powstania niepełnosprawności.
MOPS są związane ustaleniami PZON
Stwierdzenia zawarte przez wskazane zespoły co do niepełnosprawności, daty jej powstania oraz stopnia są zatem wiążące dla organu administracyjnego rozpoznającego wniosek w przedmiocie uprawnień do zasiłku pielęgnacyjnego. Odmienne stanowisko pozostawałoby w sprzeczności z regulacją zawartą w art. 19 Kodeksu postępowania administracyjnego, stanowiącą o obowiązku przestrzegania przez organy swej właściwości miejscowej i rzeczowej (por. wyrok NSA z 13 marca 2014 r., sygn. akt I OSK 325/13
Podstawowe informacje o zasiłku pielęgnacyjnym
źródło gov.pl
Wysokość zasiłku pielęgnacyjnego wynosi 215,84 zł miesięcznie.
Zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji.
Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje:
- niepełnosprawnemu dziecku;
- osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
- osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia;
- osobie, która ukończyła 75 lat.
Zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje:
- osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego;
- osobie umieszczonej w instytucji zapewniającej nieodpłatnie całodobowe utrzymanie;
- jeżeli członkowi rodziny przysługuje za granicą świadczenie na pokrycie wydatków związanych z pielęgnacją tej osoby, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.
Przykładowy wzór wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego jest dostępny na stronie Biuletynu Informacji Publicznej Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
Ukończył prawo i filologię polską na Uniwersytecie Jagiellońskim. Pracował w kancelariach prawnych, prowadził szkolenia prawnicze. Z Grupą INFOR związany od 2003 roku.
Specjalizacja: świadczenia i ubezpieczenia społeczne, ZUS, zasiłki, prawo pracy, cywilne i gospodarcze, prawo administracyjne, podatki, ubezpieczenia społeczne, sektor publiczny.