17 lipca 2026 r. prezydent Karol Nawrocki podpisał szereg ustaw, w tym ustawę z dnia 11 czerwca 2026 r o osobach starszych i koordynacji opieki długoterminowej. Ustawa wprowadza rządowy program bonu senioralnego. To niepieniężne świadczenie jest skierowane do osób po 65. roku życia.
Czym jest bon senioralny? Co konkretnie zmienia ustawa?
To jedna z największych zmian w systemie wsparcia seniorów od lat. Ustawa nie tworzy nowego świadczenia emerytalnego, lecz reorganizuje system opieki nad osobami starszymi, zwłaszcza tymi, które wymagają pomocy w codziennym funkcjonowaniu.
Bon senioralny - choć nie jest wypłacany w gotówce - pozwala na sfinansowanie różnego rodzaju usług dla seniorów. W praktyce chodzi m.in. o codzienną lub doraźną pomoc w zakresie przygotowania posiłków, czynności higienicznych, zrobienia zakupów, umówienia wizyty u lekarza.
Obecnie pomoc dla seniorów jest rozproszona między system ochrony zdrowia, pomoc społeczną i samorządy. Ustawa ma to uporządkować. W praktyce:
- opieka zdrowotna i społeczna mają być lepiej ze sobą powiązane,
- potrzeby seniora mają być oceniane kompleksowo,
- wsparcie ma być lepiej planowane i koordynowane.
W pierwszej edycji programu rząd przeznaczy 1 miliard zł na bon senioralny. To rekordowa kwota na organizację usług wsparcia w miejscu zamieszkania. Rząd przychodzi z interwencją skierowaną do osób starszych, aby mieli szansę uzyskać wsparcie nie tylko w dużym mieście, ale także w mniejszej miejscowości czy na wsi
– mówi Marzena Okła-Drewnowicz, Sekretarz Stanu w KPRM, Pełnomocnik Rządu do spraw Polityki Senioralnej.
Bon senioralny - kryterium dochodowe
Bon Senioralny to usługa wsparcia w miejscu zamieszkania dla osób od 65. roku życia. Senior otrzyma pomoc opiekuna, a gmina otrzyma środki na zorganizowanie tej pomocy, na przykład na zatrudnienie opiekunów. Gmina oceni potrzeby seniora, zawrze z nim umowę i zapewni usługę samodzielnie albo przez wybrany podmiot. Wsparcie obejmie podstawowe czynności życia codziennego, między innymi: robienie zakupów, przygotowywanie posiłków, czynności higieniczno-pielęgnacyjne, np. pomoc przy myciu czy ubieraniu się.
Kryterium dochodowe wyniesie 3410 zł średniego miesięcznego dochodu z trzech miesięcy przed wnioskiem i wzrośnie wraz z waloryzacją emerytur i rent. Kryterium finansowe otrzymania wsparcia jest więc trzy razy większe niż to w pomocy społecznej.
Kiedy bon senioralny zacznie działać?
Bon Senioralny w pierwszej kolejności trafi do gmin, w których nie ma usług opiekuńczych albo usługi są świadczone dla najwyżej 10 osób. Następnie program obejmie gminy, w których prognozowany wzrost liczby i udziału seniorów w społeczności gminy jest wysoki. Często są to gminy wiejskie albo wiejsko-miejskie.
Blisko 13% gmin nie zapewnia usług opiekuńczych, a około 32% gmin świadczy je dla nie więcej niż 10 osób. Dzięki programowi będą likwidowane białe plamy na mapie usług opiekuńczych.
Na pierwszą edycję programu w latach 2026–2028 budżet państwa przeznaczy łącznie 1 mld zł:
- 100 mln zł w 2026 roku,
- 400 mln zł w 2027 roku,
- 500 mln zł w 2028 roku.
W kolejnych latach finansowanie bonu ma wynosić 500 mln zł rocznie. Łącznie daje to 4,5 mld zł na bon senioralny w latach 2026–2035. Po podpisie prezydenta ustawa zostanie ogłoszona w Dzienniku Ustaw. Część przepisów wejdzie w życie zgodnie z terminami określonymi w ustawie, natomiast program bonu senioralnego ma wystartować w IV kwartale 2026 r.
Jak ustawa uporządkuje system opieki długoterminowej?
Ustawa realizuje kamień milowy A70G w Krajowym Planie Odbudowy, w ramach reformy A4.6 „Wzrost współczynnika aktywności zawodowej określonych grup poprzez rozwój opieki długoterminowej”. Chodzi o stworzenie spójnego systemu opieki długoterminowej, który łączy ochronę zdrowia i pomoc społeczną. Ustawa wprowadza wspólne definicje opieki długoterminowej, opieki nieformalnej i opiekuna nieformalnego oraz wskazuje, kto odpowiada za koordynację, informowanie mieszkańców i monitorowanie systemu.
Kto pomoże seniorom przejść przez system opieki długoterminowej?
Ustawa wprowadza koordynatora opieki długoterminowej na szczeblu powiatowym. Pomoże on osobie wymagającej wsparcia i jej bliskim znaleźć właściwą pomoc. Pomoże ustalić, jakiego rodzaju wsparcia potrzebuje
ta osoba i wskaże usługi albo świadczenia dostępne w powiecie. Te informacje będą dotyczyć pomocy w domu, placówek dziennych, domów pomocy społecznej oraz zakładów opiekuńczo-leczniczych i pielęgnacyjno-opiekuńczych. Senior i jego bliscy dostaną prostą informację, gdzie zgłosić się po pomoc i jak przejść przez kolejne kroki.
Kto sfinansuje pracę powiatowych koordynatorów?
Środki finansowe na zadania powiatowych koordynatorów opieki długoterminowej będą pochodzić z budżetu państwa i trafią do powiatów jako dotacje celowe. Będzie to około 20 mln zł rocznie: 19,23 mln zł w 2027 roku, 19,71 mln zł w 2028 roku i 20,18 mln zł w 2029 roku.
Jak państwo będzie oceniać potrzeby osób starszych?
Ustawa utrzymuje dotychczasowe przepisy, które dotyczą osób starszych i rozwija je o nowe elementy. Państwo nadal będzie co roku monitorować sytuację osób starszych, a nowe przepisy pozwolą sprawdzać także dostępność infrastruktury potrzebnej do ich aktywności społecznej, edukacyjnej, kulturalnej, sportowej i rekreacyjnej. To daje rządowi pełniejszy obraz potrzeb osób starszych i tworzy solidną podstawę do kolejnych działań w polityce senioralnej.
Prawie 10 mln osób 60+ w Polsce
W Polsce żyje dziś prawie 10 milionów osób w wieku 60 lat i więcej. To więcej niż co czwarta osoba w kraju. Do 2050 roku ta grupa wzrośnie do 12,4 miliona osób i będzie stanowić niemal 40% społeczeństwa.
Najszybciej będzie rosła liczba najstarszych seniorów. Liczba osób w wieku 85 lat i więcej wzrośnie ponad dwukrotnie - z 840 tysięcy do 1,7 miliona. To ważne, bo wraz z wiekiem częściej pojawiają się ograniczenia sprawności, choroby przewlekłe i potrzeba pomocy w codziennym życiu. Stąd też mocny nacisk w ustawie na opiekę długoterminową.
Przykład
W tym samym czasie będzie ubywać osób w wieku produkcyjnym. Dziś jest ich około 21,7 miliona. Do 2050 roku ich liczba ma spaść do 15,8 miliona, czyli o prawie 6 milionów osób. Dlatego polityka senioralna musi wyprzedzać demografię.
„Ta ustawa to systemowe podejście do planowania polityki senioralnej. To akt prawny, który ma być fundamentem tworzenia rozwiązań dla osób starszych. Jest tak zaprojektowana, żeby była kołem zamachowym dla kolejnych rozwiązań, działań i programów na rzecz seniorów” – podkreśla Marzena Okła-Drewnowicz, Sekretarz Stanu w KPRM, Pełnomocnik Rządu do spraw Polityki Senioralnej.
Zespół Organizacyjno-Informacyjny Departament Polityki Senioralnej KPRM
Absolwentka filologii polskiej i studiów z zakresu samorządu terytorialnego i polityki regionalnej na Uniwersytecie Warszawskim. Zajmuje się tematyką społeczną, zdrowotną oraz zagadnieniami związanymi z zabezpieczeniem społecznym i świadczeniami dla rodzin, seniorów oraz osób bezrobotnych. W przeszłości związana z wydawnictwami Edipresse Polska i ZPR Media. W swojej pracy koncentruje się na wyjaśnianiu przepisów w przystępny sposób. Zainteresowana reportażem społecznym i tematyką feministyczną.