Wpis do księgi wieczystej bez zbędnych etapów
Przepisy upraszczające procedurę ujawniania spadkobierców w księgach wieczystych obowiązują od 17 marca. W założeniu, nowelizacja prawa o notariacie oraz ustawy o księgach wieczystych i hipotece ma skrócić czas oczekiwania na zakończenie formalności związanych z dziedziczeniem nieruchomości.
Największa zmiana dotyczy samego wpisu do księgi wieczystej. Wcześniej procedura była wieloetapowa i wymagała wydania przez sąd kilku rozstrzygnięć. Po sporządzeniu aktu poświadczenia dziedziczenia notariusz zawiadamiał sąd, który najpierw wpisywał wzmiankę do księgi wieczystej. Dopiero po złożeniu odrębnego wniosku przez spadkobiercę następowało wydanie kolejnego postanowienia dotyczącego wpisania nowego właściciela i usunięcia wcześniejszej wzmianki.
Po zmianach cały proces zostaje uproszczony. Sąd będzie rozstrzygał sprawę jednym postanowieniem, co ma przyspieszyć uregulowanie stanu prawnego nieruchomości.
Notariusz złoży elektroniczny wniosek
Nowelizacja rozszerza również kompetencje notariuszy. Dotychczas obowiązek złożenia wniosku o wpis do księgi wieczystej należał do spadkobiercy, który musiał samodzielnie dopełnić wszystkich formalności. Obecnie, na wniosek spadkobiercy lub zapisobiercy windykacyjnego, notariusz może przesłać taki wniosek elektronicznie już podczas sporządzania aktu poświadczenia dziedziczenia. Dzięki temu zainteresowani nie muszą ponownie odwiedzać sądu ani kompletować dodatkowych dokumentów.
Rozwiązanie ma ograniczyć liczbę błędów formalnych, ponieważ dokumenty będą przygotowywane i wysyłane przez profesjonalnego pełnomocnika. To z kolei powinno przełożyć się na sprawniejsze rozpatrywanie spraw przez sądy wieczystoksięgowe.
Krótszy czas oczekiwania na uregulowanie stanu prawnego
Dotychczas między sporządzeniem aktu poświadczenia dziedziczenia a ostatecznym wpisem do księgi wieczystej istniał okres, w którym stan prawny nieruchomości pozostawał jedynie częściowo uregulowany. W księdze widniała wyłącznie wzmianka o prowadzonej sprawie, a pełny wpis następował dopiero po zakończeniu kolejnego etapu postępowania.
Nowe przepisy mają ograniczyć ten okres do minimum. Jest to szczególnie ważne w sytuacjach, gdy właściciel planuje sprzedaż odziedziczonej nieruchomości lub chce ustanowić na niej zabezpieczenie kredytu.
Obowiązkowe oświadczenie już przy sporządzaniu protokołu
Zmiany obejmują również samą procedurę sporządzania protokołu dziedziczenia. Od teraz notariusz będzie zobowiązany ustalić, czy w skład spadku wchodzą prawa związane z nieruchomościami położonymi w Polsce.
Chodzi między innymi o prawo własności, użytkowanie wieczyste czy spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu. Informacje te zostaną ujęte w protokole dziedziczenia, dzięki czemu wszystkie dane potrzebne do dokonania wpisów w księdze wieczystej będą dostępne już na początku całej procedury.
Przepisy mają uporządkować obrót nieruchomościami
Nowelizacja obejmuje wszystkie prawa ujawniane w księgach wieczystych. Jej celem jest przede wszystkim skrócenie procedur oraz ograniczenie sytuacji, w których stan prawny nieruchomości przez dłuższy czas pozostaje nieaktualny.
Ustawodawca zakłada, że uproszczenie procedur zwiększy bezpieczeństwo obrotu nieruchomościami i pozwoli szybciej zakończyć sprawy spadkowe.
To niejedyne zmiany dotyczące spadków i darowizn
W ostatnich miesiącach uproszczono również część obowiązków podatkowych związanych ze spadkami i darowiznami. Od sierpnia ubiegłego roku obowiązują przepisy, które zniosły konieczność przedstawiania zaświadczenia z urzędu skarbowego podczas sprzedaży lub obciążania majątku otrzymanego nieodpłatnie od najbliższej rodziny.
Wcześniej taki dokument był wymagany przy sporządzaniu aktu notarialnego i potwierdzał, że podatek został zapłacony, nie był należny albo uległ przedawnieniu. Obecnie, jeśli majątek został nabyty od osób objętych zwolnieniem podatkowym, obowiązek uzyskiwania zaświadczenia został zniesiony.
Trzeba pamiętać o zgłoszeniu do urzędu
Zwolnienie z dodatkowych formalności nie obowiązuje automatycznie. Warunkiem jest terminowe zgłoszenie nabycia majątku do urzędu skarbowego.
W przypadku darowizny należy zrobić to w ciągu sześciu miesięcy od jej otrzymania, natomiast przy dziedziczeniu termin liczony jest od dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o nabyciu spadku. W określonych sytuacjach konieczne pozostaje również udokumentowanie przekazania pieniędzy.
Prostsze rozliczanie rent i nowych świadczeń
Nowelizacja objęła także zasady opodatkowania prywatnie ustanawianych rent. Dotychczas każda wypłata wiązała się z obowiązkiem składania odrębnych deklaracji podatkowych przez obie strony. Po zmianach wystarczy jedno rozliczenie obejmujące całość zobowiązania podatkowego.
Przepisy doprecyzowują również moment powstania obowiązku podatkowego przy nabyciu prawa do świadczeń. Co do zasady będzie on powstawał już w chwili ustanowienia świadczenia, jeśli możliwe jest określenie jego wartości. W przeciwnym razie obowiązek podatkowy będzie powstawał wraz z wypłatą kolejnych świadczeń.
Jeżeli czas trwania świadczenia nie został określony, do obliczeń przyjmuje się okres dziesięciu lat. Za zgodą podatnika urząd skarbowy będzie mógł także samodzielnie oszacować wartość świadczeń.
Mniej formalności dla podatników
Wprowadzone zmiany mają przede wszystkim ograniczyć liczbę formalności zarówno w postępowaniach spadkowych, jak i podatkowych. Część obowiązków przejmą notariusze, a część dokumentów przestanie być wymagana w sprawach dotyczących najbliższej rodziny. W praktyce oznacza to krótsze procedury, mniej wizyt w urzędach i szybsze uporządkowanie sytuacji prawnej po otrzymaniu spadku lub darowizny.
Absolwentka politologii i dziennikarstwa na Uniwersytecie Jagiellońskim, także PR-owiec. Przez blisko dziesięć lat jej pasją było radio, gdzie prowadziła audycje i robiła reportaże, ostatecznie zwyciężyła magia mediów internetowych. Bliskie są jej tematy związane z rynkiem pracy i przedsiębiorczością. Lubi rozmawiać z ludźmi i opisywać ich historie, także te biznesowe, prowadzące do sukcesu. Prywatnie wielbicielka psów i kotów, górskich wędrówek, jazdy na nartach i podróży w miejsca nieoczywiste.