Nowe zasady dotyczą nie tylko samej organizacji żywienia w szkołach i przedszkolach, dość dokładnie określają również to, co znajdzie się na talerzach uczniów i przedszkolaków. Napojem pierwszego wyboru powinna być woda, placówki zostaną też zobowiązane do tego, by uczniom zapewnić także bezmięsną alternatywę dla posiłków mięsnych.
Co zmienia rozporządzenie "sklepikowe"?
Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży dzieciom i młodzieży w jednostkach systemu oświaty oraz wymagań, jakie muszą spełniać środki spożywcze stosowane w ramach żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży w tych jednostkach zostało podpisane już 16 lutego 2026 r., potocznie nazywane jest rozporządzeniem "sklepikowym". Jednak wbrew tej potocznej nazwie wcale nie chodzi tu wyłącznie o sklepiki, bo nowe zasady dość szczegółowo opisują to, co znajdzie się na talerzach uczniów w stołówce szkolnej.
Część szkół od dawna stara się zapewnić wychowankom zdrowy jadłospis, jednak w pozostałych placówkach uczniowie po 1 września 2026 r. mogą być zaskoczeni zmianami. Znikną zupy gotowane wyłącznie na wywarach mięsnych, smażony kotlet w tygodniowym menu będzie mógł pojawić się maksymalnie dwa razy.
Raz w tygodniu obiad wegetariański
Ci, którzy z różnych względów nie chcą jeść mięsa zyskają wybór: kuchnia będzie musiała zaoferować im bezmięsną alternatywę. To jedna z największych zmian: co najmniej raz w tygodniu obiad będzie oparty wyłącznie na składnikach pochodzenia roślinnego (od razu doprecyzujmy: nie chodzi o piątkowy obiad z rybą na drugie danie). Dzień bezmięsny oznacza absolutny brak mięsa, cały obiad będzie oparty na nasionach roślin strączkowych.
Danie nie będzie mogło zawierać produktów odzwierzęcych, zatem również zupa powinna być oparta na wywarze z warzyw.
Każdy posiłek powinien zawierać warzywa lub owoce (ze szczególnym naciskiem na warzywa). Zarówno w dni, w które serwowana będzie ryba jak i mięso białe czy czerwone, uczeń będzie mógł otrzymać danie wegetariańskie.
Więcej produktów pełnoziarnistych, w sklepikach napoje roślinne
Zaostrzone zostają wymagania dotyczące produktów sprzedawanych w sklepikach szkolnych, stołówkach i automatach z napojami i przekąskami. Obowiązywać będą limity m.in. zawartości: cukru, soli i tłuszczu. Dzięki temu z oferty mają zniknąć lub zostać ograniczone produkty o niskiej wartości odżywczej.
Rozporządzenie określa zamknięty katalog produktów, które mogą być sprzedawane dzieciom i młodzieży na terenie szkół i przedszkoli. Nowością będą napoje roślinne (pod warunkiem, że zawierają wapń i witaminę B12). Ministerstwo Zdrowia wskazuje, że zmiany mają poprawić jakość żywienia dzieci, ograniczyć spożycie cukru, soli i tłuszczu, zwiększyć udział warzyw oraz produktów roślinnych, dostosować żywienie do aktualnych norm żywieniowych, promować zdrowe nawyki żywieniowe już od najmłodszych lat.
By ułatwić placówkom wdrażanie nowych przepisów, Ministerstwo Zdrowia we współpracy z Narodowym Instytutem Zdrowia Publicznego PZH – Państwowym Instytutem Badawczym przygotowało bazę narzędzi, takich jak e-booki i filmy instruktażowe z przepisami. Pomoce można znaleźć w serwisie rządowym gov.pl.
Zamknięty katalog produktów sprzedawanych na terenie szkoły
Co ciekawe, rozporządzenie nie skupia się na wykluczeniach, ale podaje zamknięty katalog produktów, które mogą być oferowane uczniom. Znalazły się w nim m.in.:
- pieczywo,
- pieczywo półcukiernicze i cukiernicze,
- kanapki,
- sałatki i surówki,
- mleko i produkty mleczne,
- napoje roślinne i alternatywy produktów mlecznych,
- produkty zbożowe (w tym śniadaniowe),
- warzywa,
- owoce,
- suszone warzywa i owoce,
- orzechy i nasiona bez dodatku cukrów, substancji słodzących i soli,
- soki, przeciery i musy bez dodatku cukrów, substancji słodzących i soli,
- koktajle na bazie mleka lub napojów roślinnych bez dodatku cukrów i substancji słodzących,
- naturalna woda mineralna, woda źródlana i stołowa,
- napoje przygotowywane na miejscu z ograniczoną ilością cukrów dodanych,
- inne napoje bez dodatku cukrów i substancji słodzących,
- bezcukrowe gumy do żucia,
- gorzka czekolada o wysokiej zawartości kakao.
Dla szkół, przedszkoli i firm cateringowych nowe przepisy oznaczają konieczność dostosowania jadłospisów, receptur i organizacji żywienia do nowych wymagań. Zmiany obejmą również sklepiki szkolne, bufety i automaty z żywnością, które będą mogły sprzedawać wyłącznie produkty spełniające nowe normy. Dla wielu placówek oznacza to konieczność zmiany asortymentu, aktualizacji umów z dostawcami oraz przeszkolenia personelu odpowiedzialnego za przygotowywanie posiłków. Celem nowych przepisów jest nie tylko poprawa jakości żywienia dzieci i młodzieży, ale także ujednolicenie standardów obowiązujących we wszystkich szkołach i przedszkolach.
Absolwentka filologii polskiej i studiów z zakresu samorządu terytorialnego i polityki regionalnej na Uniwersytecie Warszawskim. Zajmuje się tematyką społeczną, zdrowotną oraz zagadnieniami związanymi z zabezpieczeniem społecznym i świadczeniami dla rodzin, seniorów oraz osób bezrobotnych. W przeszłości związana z wydawnictwami Edipresse Polska i ZPR Media. W swojej pracy koncentruje się na wyjaśnianiu przepisów w przystępny sposób. Zainteresowana reportażem społecznym i tematyką feministyczną.