Wynagrodzenie za słupy energetyczne na działce. Jednorazowo kilkaset tysięcy złotych

Odszkodowanie czy wynagrodzenie? O jakie roszczenia może chodzić

Określenie „odszkodowanie za słupy” jest powszechnie używane, ale z prawnego punktu widzenia może oznaczać kilka różnych roszczeń. Właściciel nieruchomości może domagać się przede wszystkim:

• wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu;
• wynagrodzenia za wcześniejsze, bezumowne korzystanie z nieruchomości;
• naprawienia konkretnej szkody wyrządzonej przez przedsiębiorstwo;
• przywrócenia stanu zgodnego z prawem, co w określonych okolicznościach może oznaczać usunięcie albo zmianę przebiegu urządzeń.

Służebność przesyłu daje przedsiębiorstwu prawo do korzystania z oznaczonej części nieruchomości w zakresie potrzebnym do eksploatacji sieci. Może obejmować nie tylko miejsce, w którym stoi słup, lecz także dostęp niezbędny do wykonywania przeglądów, remontów, modernizacji i usuwania awarii. Jeżeli przedsiębiorstwo odmawia zawarcia umowy, właściciel może wystąpić do sądu o ustanowienie służebności za odpowiednim wynagrodzeniem.

Kto może dochodzić roszczeń za urządzenia energetyczne

Z roszczeniem może wystąpić przede wszystkim właściciel nieruchomości. Znaczenie ma przy tym aktualny stan prawny działki oraz okres, za który dochodzona jest zapłata. W przypadku użytkowania wieczystego ocena sytuacji może być bardziej skomplikowana. Należy między innymi ustalić, czy urządzenia ograniczają prawo użytkownika wieczystego, prawo właściciela gruntu, czy oba te prawa jednocześnie.

Przed podjęciem działań trzeba również ustalić, do kogo należy sieć. Nie zawsze będzie to firma, od której właściciel działki kupuje energię. Sprzedawca prądu i właściciel infrastruktury mogą być różnymi podmiotami. Pomocne mogą być oznaczenia umieszczone na słupach, mapy geodezyjne, informacje uzyskane od operatora systemu dystrybucyjnego oraz dokumentacja znajdująca się w starostwie lub urzędzie miasta.

Czy przedsiębiorstwo ma tytuł prawny do działki

Sam fakt, że słup stoi na prywatnym gruncie, nie świadczy jeszcze o bezprawnym działaniu przedsiębiorstwa. Operator może korzystać z nieruchomości na podstawie:

• umowy zawartej z właścicielem;
• ustanowionej służebności przesyłu;
• prawomocnego orzeczenia sądu;
• decyzji administracyjnej ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości;
• służebności nabytej przez zasiedzenie.

W pierwszej kolejności warto przejrzeć księgę wieczystą. Informacje o służebnościach obciążających nieruchomość znajdują się co do zasady w dziale III, zatytułowanym „Prawa, roszczenia i ograniczenia”. Księgę można bezpłatnie sprawdzić w systemie Elektronicznych Ksiąg Wieczystych, pod warunkiem że zna się jej numer.

Brak wpisu o służebności nie oznacza jednak automatycznie, że przedsiębiorstwo korzysta z działki bez tytułu prawnego. Uprawnienie może wynikać na przykład z dawnej decyzji administracyjnej albo z zasiedzenia. Księga wieczysta jest więc punktem wyjścia, a nie jedynym dokumentem, który należy sprawdzić. Warto przeanalizować również akt nabycia nieruchomości, wcześniejsze umowy, decyzje lokalizacyjne i wywłaszczeniowe, dokumentację budowy sieci oraz korespondencję prowadzoną przez poprzednich właścicieli.

Kiedy właściciel może domagać się pieniędzy

Podstawy do wystąpienia z roszczeniem mogą istnieć, gdy przedsiębiorstwo energetyczne nie ma skutecznego prawa do korzystania z nieruchomości, a urządzenia:

• zajmują część działki lub wymagają pozostawienia pasa dostępu;
• utrudniają albo uniemożliwiają planowaną zabudowę;
• ograniczają możliwość sadzenia drzew, prowadzenia robót lub wykonywania określonej działalności;
• wpływają na wartość rynkową nieruchomości;
• wymagają okresowego wstępu pracowników przedsiębiorstwa na działkę.

Nie każde ograniczenie zostanie jednak rozliczone w taki sam sposób. Należy odróżnić obszar potrzebny przedsiębiorstwu do eksploatowania sieci od ograniczeń wynikających z przepisów technicznych, planu miejscowego albo zasad bezpieczeństwa. Zakres służebności i zakres pozostałych ograniczeń nie zawsze się pokrywają.

Wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu

Jeżeli sieć jest potrzebna i ma być nadal eksploatowana, najczęściej nie dochodzi do jej usunięcia. Rozwiązaniem jest wtedy prawne uregulowanie korzystania z działki poprzez ustanowienie służebności przesyłu. Może to nastąpić w umowie zawartej w formie aktu notarialnego. Jeżeli strony nie osiągną porozumienia, właściciel może złożyć do sądu wniosek o ustanowienie służebności za odpowiednim wynagrodzeniem.

Wynagrodzenie może być jednorazowe albo okresowe, choć w praktyce często ustala się jedną kwotę. Powinno odpowiadać rzeczywistemu zakresowi ingerencji w prawo własności.

Wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z działki

Niezależnie od wynagrodzenia za ustanowienie służebności właściciel może rozważyć żądanie zapłaty za okres, w którym przedsiębiorstwo korzystało z nieruchomości bez skutecznego tytułu prawnego. Nie jest to czynsz ani świadczenie wypłacane automatycznie za każdy rok istnienia słupa. Trzeba wykazać między innymi zakres korzystania z działki, okres objęty roszczeniem oraz brak podstawy prawnej po stronie przedsiębiorstwa. Roszczenie dotyczące wcześniejszego korzystania z nieruchomości jest odrębne od wynagrodzenia za ustanowienie służebności na przyszłość. Właściciel może zatem dochodzić obu świadczeń, o ile w jego sprawie spełnione są odpowiednie przesłanki.

Właściciel może również wystąpić z żądaniem przywrócenia stanu zgodnego z prawem, jeżeli przedsiębiorstwo narusza jego własność i nie ma skutecznego uprawnienia do korzystania z gruntu. Nie oznacza to jednak, że każdy pozew zakończy się nakazaniem rozbiórki słupa. Sąd bada między innymi znaczenie danego fragmentu sieci, możliwość poprowadzenia linii w innym miejscu, koszty przebudowy oraz interes właściciela nieruchomości.

Po wygaśnięciu służebności przedsiębiorstwo ma obowiązek usunąć urządzenia utrudniające korzystanie z nieruchomości. Jeżeli ich usunięcie powodowałoby nadmierne trudności lub koszty, właścicielowi może przysługiwać naprawienie wynikłej z tego szkody.

Zasiedzenie służebności przesyłu. Po ilu latach przedsiębiorstwo może uzyskać prawo do działki

Jednym z najczęstszych argumentów podnoszonych przez przedsiębiorstwa energetyczne jest zasiedzenie służebności. Do zasiedzenia może dojść po:

• 20 latach – jeżeli posiadanie służebności zostało uzyskane w dobrej wierze;
• 30 latach – jeżeli zostało uzyskane w złej wierze.

Dobra lub zła wiara jest oceniana na podstawie okoliczności istniejących w chwili rozpoczęcia korzystania z nieruchomości. Przedsiębiorstwo może także próbować doliczyć okres korzystania z działki przez swoich poprzedników prawnych. W przypadku urządzeń wybudowanych przed wprowadzeniem do Kodeksu cywilnego służebności przesyłu, czyli przed 3 sierpnia 2008 r., przedsiębiorstwa mogą powoływać się na zasiedzenie wcześniejszej służebności gruntowej odpowiadającej treścią obecnej służebności przesyłu – taka praktyka została uznana za niezgodna z Konstytucją.

Zgodnie z sentencją wyroku TK z 2 grudnia 2025 r. (Sygn. akt P 10/16) w sprawie zasad nabycia w drodze zasiedzenia służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu przez przedsiębiorcę przesyłowego lub Skarb Państwa: "Art. 292 w związku z art. 285 § 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2025 r. poz. 1071, ze zm.), rozumiane w ten sposób, że umożliwiają nabycie przez przedsiębiorcę przesyłowego lub Skarb Państwa, przed wejściem w życie art. 3051-3054 ustawy – Kodeks cywilny, w drodze zasiedzenia służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu, są niezgodne z art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 2 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 oraz art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej."

Kiedy roszczenie o zapłatę się przedawnia

Roszczenia pieniężne nie mogą być dochodzone bez ograniczeń czasowych. Co do zasady, jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi sześć lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – trzy lata. Koniec terminu przypada zazwyczaj na ostatni dzień roku kalendarzowego (art. 118 KC). Dodatkowo, jeżeli przedsiębiorstwo przestanie korzystać z nieruchomości albo zwróci ją właścicielowi, zastosowanie może znaleźć również szczególny, roczny termin przewidziany dla niektórych roszczeń właściciela przeciwko posiadaczowi (art. 229 KC).

Bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Jeżeli wymagalność roszczenia zależy od podjęcia określonej czynności przez uprawnionego, bieg terminu rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawniony podjął czynność w najwcześniej możliwym terminie.

Bieg przedawnienia przerywa się:

• przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia;
• przez uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje;

Po każdym przerwaniu przedawnienia biegnie ono na nowo.

Ile można otrzymać za słup lub linię energetyczną

Nie istnieje urzędowa tabela określająca stawki za słupy i linie energetyczne. Kwota zależy od cech nieruchomości i rzeczywistego zakresu ograniczeń. Przy wycenie uwzględnia się między innymi:

• wartość rynkową gruntu;
• przeznaczenie działki w planie miejscowym lub decyzji o warunkach zabudowy;
• powierzchnię zajętą bezpośrednio przez urządzenia;
• szerokość pasa potrzebnego do eksploatacji i napraw sieci;
• częstotliwość wstępu na nieruchomość;
• rodzaj i parametry techniczne linii;
• możliwość dalszej zabudowy oraz innego wykorzystywania gruntu;
• wpływ infrastruktury na wartość całej nieruchomości;
• trwałość obciążenia.

Wynagrodzenie może wynosić kilka tysięcy złotych, ale przy rozległym pasie przesyłowym, działce budowlanej lub linii o dużym oddziaływaniu może być znacznie wyższe. Uwzględniając z kolei wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z działki za poprzednie lata, można otrzymać nawet kilkaset tysięcy złotych. W porozumieniu sądowym można ustalić jedną kwotę obejmującą zarówno przeszłe jak i przyszłe zobowiązania. W celu ustalenia kwoty warto skorzystać z opinii rzeczoznawcy. W postępowaniu sądowym sąd może powołać jednak własnego biegłego.

W sprawie ustalenia wynagrodzenia za słupy energetyczne na działce zapadają wyroki

Pierwszym przykładem jest prawomocne postanowienie Sądu Okręgowego w Rzeszowie z 17 marca 2026 r. (sygn. akt V Ca 1043/24), w którym właścicielce nieruchomości przyznano ponad 180 tys. zł – a zarzut zasiedzenia podnoszony przez firmę został oddalony.

W innej sprawie Sąd Rejonowy w Ropczycach postanowieniem z 23 maja 2022 r. obciążył określone nieruchomości wnioskodawcy służebnością przesyłu na rzecz uczestnika. Służebność uprawniała uczestnika do korzystania z nieruchomości obciążonych w zakresie niezbędnym do prawidłowej i niezakłóconej eksploatacji znajdujących się na nich urządzeń elektroenergetycznych – napowietrznych linii elektroenergetycznych – w tym do ich konserwacji, modernizacji i remontów.

Sąd zasądził od uczestnika na rzecz wnioskodawcy kwotę 335 237 zł tytułem wynagrodzenia za ustanowienie służebności oraz orzekł o kosztach postępowania. Postanowieniem z 5 kwietnia 2023 r. Sąd Okręgowy w Rzeszowie oddalił apelację uczestnika i orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego. Sprawa trafiła następnie do Sądu Najwyższego, który postanowieniem z 19 marca 2026 r., sygn. akt II CSKP 1045/24, oddalił skargę kasacyjną przedsiębiorstwa, pozostawiając zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy.

Powyższe przykłady pokazują, że właściciele nieruchomości zaczęli interesować się dochodzeniem roszczeń od przedsiębiorstw przesyłowych, a sądy zaczęły wydawać korzystne wyroki.

Jak dochodzić roszczeń za słupy energetyczne – krok po kroku

1. Sprawdź księgę wieczystą. Przejrzyj przede wszystkim dział III. Zwróć uwagę na służebności, roszczenia, ostrzeżenia i wzmianki o nierozpoznanych wnioskach.

2. Ustal właściciela urządzeń. Nie opieraj się wyłącznie na nazwie sprzedawcy widocznej na fakturze za energię. Ustal operatora sieci na podstawie oznaczeń urządzeń, map i informacji uzyskanych od przedsiębiorstw działających na danym terenie.

3. Zażądaj przedstawienia tytułu prawnego. W pisemnym wystąpieniu zwróć się do przedsiębiorstwa o wskazanie podstawy korzystania z działki. Poproś o kopie umów, decyzji, protokołów, map i innych dokumentów, na które powołuje się operator.

4. Zbierz dokumentację nieruchomości. Przydatne będą:

• aktualny odpis księgi wieczystej;
• mapa ewidencyjna i mapa zasadnicza;
• wypis i wyrys z miejscowego planu;
• decyzja o warunkach zabudowy, jeżeli została wydana;
• zdjęcia urządzeń;
• dokumenty dotyczące daty ich budowy lub modernizacji;
• korespondencja z przedsiębiorstwem;
• dokumenty przekazane przez poprzednich właścicieli.

5. Określ rodzaj roszczenia. Trzeba zdecydować, czy właściciel żąda wynagrodzenia za dotychczasowe korzystanie, ustanowienia służebności na przyszłość, naprawienia szkody, czy usunięcia urządzeń. Każde z tych roszczeń ma inną podstawę i wymaga przedstawienia innych dowodów.

6. Oszacuj wysokość żądania. W bardziej skomplikowanych sprawach warto zlecić rzeczoznawcy sporządzenie opinii. Wycena powinna uwzględniać nie tylko powierzchnię zajętą przez fundament słupa, lecz cały zakres korzystania z nieruchomości.

7. Wyślij wezwanie do przedsiębiorstwa. Pismo powinno dokładnie wskazywać działkę, urządzenia, podstawę roszczenia, dochodzony okres i proponowaną kwotę. Warto wyznaczyć termin na odpowiedź i zaproponować sposób uregulowania stanu prawnego.

8. Podejmij negocjacje. Ugoda może obejmować jednocześnie zapłatę za wcześniejsze korzystanie oraz ustanowienie odpłatnej służebności na przyszłość. Przed podpisaniem dokumentu należy dokładnie sprawdzić szerokość pasa służebności, zasady wstępu na działkę i zakres uprawnień przedsiębiorstwa.

9. Skieruj sprawę do sądu. Jeżeli negocjacje nie przyniosą rezultatu, właściciel może złożyć pozew o zapłatę albo wniosek o ustanowienie służebności przesyłu. Żądanie usunięcia lub przeniesienia urządzeń wymaga odrębnego uzasadnienia.

Podstawa prawna:

Ustawa z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, w szczególności art. 118, art. 121, art. 123, art. 172, art. 222–230, art. 292 oraz art. 305¹–305⁴ (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 795).

Ustawa z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 341 ze zm.).

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, w szczególności art. 124 (t.j. Dz.U. 2026 poz. 399)