Obowiązek zapewnienia wody pitnej wynika wprost z ustawy o ochronie ludności
Przepisy ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej wprost wskazują, że terytorialne organy ochrony ludności są bezpośrednio zobowiązane do udzielania pomocy doraźnej i humanitarnej. Pomoc ta obejmuje w szczególności zapewnienie zapasów wody oraz środków potrzebnych do jej magazynowania, transportu i uzdatniania.
Sposób realizacji tego obowiązku został określony w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 28 sierpnia 2025 r. w sprawie sposobu utrzymania zasobów ochrony ludności przez obowiązane organy ochrony ludności. Zgodnie z § 2 ust. 2 tego rozporządzenia infrastrukturę zapewniającą dostęp do wody należy utrzymywać w sposób umożliwiający nieprzerwane korzystanie z niej w sytuacji zagrożenia.
Budowa głębinowych ujęć wody jest zadaniem wpisanym bezpośrednio do Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej
Za nabór wniosków o dofinansowanie budowy studni w ramach programu odpowiadają urzędy wojewódzkie. Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej powstał po to, by zwiększać odporność społeczności lokalnych na różnego rodzaju kryzysy związane między innymi z ekstremalnymi zjawiskami pogodowymi, klęskami żywiołowymi oraz zagrożeniami wojennymi.
– W obecnym naborze stawiamy na wzmocnienie wyposażenia niezbędnego samorządom w sytuacjach kryzysowych do zabezpieczenia mieszkańcom dostępu do wody i energii elektrycznej – mówi Mariusz Frankowski, wojewoda mazowiecki.
Środki dostępne w ramach tego naboru można przeznaczyć między innymi na zapewnienie ciągłości dostaw wody pitnej poprzez budowę awaryjnych ujęć wody oraz lokalnych studni. Decyzje dotyczące realizacji takich inwestycji należą jednak do gmin i powinny wynikać z przeprowadzonej lokalnie analizy ryzyka.
Nie będzie rządowego systemu głębinowych ujęć wody na terenie miast
Z interpelacją dotyczącą konieczności utworzenia awaryjnego systemu głębinowych ujęć wody na terenie miast zwrócił się do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji poseł Bartosz Kownacki. Parlamentarzysta przypomniał, że pod koniec lipca 2025 r. została złożona petycja dotycząca utworzenia takiego systemu. Wskazywano w niej, że rozwiązanie to mogłoby mieć kluczowe znaczenie dla zapewnienia bezpieczeństwa oraz zwiększenia szans mieszkańców polskich miast na przetrwanie sytuacji kryzysowej, w tym wybuchu wojny.
– Choć petycja została pierwotnie skierowana w odniesieniu do miasta Krakowa, poruszana problematyka ma charakter uniwersalny i dotyczy wszystkich aglomeracji miejskich w Polsce – zaznaczył Kownacki.
Jego zdaniem istnieje realna potrzeba wdrożenia tego rodzaju rozwiązań. Awaryjne ujęcia wody mogłyby bowiem stanowić istotny element systemu bezpieczeństwa ludności cywilnej w sytuacjach nadzwyczajnych.
W odpowiedzi wiceszef MSWiA Wiesław Leśniakiewicz podkreślił, że budowa głębinowych ujęć wody jest zadaniem wpisanym bezpośrednio do Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej.
– Inwestycje polegające na budowie studni, z uwagi na ujęcie ich bezpośrednio w Programie OLiOC, mogą być realizowane na terenie całego kraju. Zarówno w 2025 r., jak i w 2026 r. na realizację działań w Obszarze 2 przewidziano znaczne środki finansowe – w 2025 r. ponad 5 mld zł – które mogą być przeznaczone również na budowę studni głębinowych – wskazał Leśniakiewicz.
Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025–2026 ma między innymi wspierać samorządy w budowie lokalnej infrastruktury ochronnej, wykorzystywanej w sytuacjach zagrożenia. Na realizację programu w latach 2025–2026 rząd przeznaczy łącznie prawie 34 mld zł. W 2025 r. będzie to 16,7 mld zł, z czego 5 mld zł ma trafić bezpośrednio do samorządów. W 2026 r. na ten cel zostanie przeznaczonych 17,2 mld zł.
Źródła: PAP, Mazowiecki Urząd Wojewódzki w Warszawie, Ustawa z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej (Dz.U. 2024 poz. 1907 ze zm.)
Krzysztof Rybak – prawnik, redaktor Forsal.pl, absolwent Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Zajmuję się tematyką podatków, nieruchomości oraz prawa cywilnego i gospodarczego. W swoich tekstach wyjaśniam zmiany w przepisach i ich praktyczne skutki. Przez lata byłem związany z branżą naukową i rolniczą. Zostałem wyróżniony przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi za osiągnięcia w obszarze rynku konopnego.