Ponad rok temu część krajowych mediów powieliła „fejk”, który później musiało dementować Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji. Chodziło o rzekome przywrócenie sankcji za niedopełnienie obowiązku meldunkowego.
Adres zameldowania a adres zamieszkania i adres doręczeń
Po tym nastąpiło ministerialne dementi, w kwietniu 2026 nastąpił zwrot akcji. Gdy MSWiA poinformowało, że pracuje nad urzędową rezygnacją z instytucji adresu zameldowania, a także adresu do doręczeń i zastąpi je adres zamieszkania umieszczony w rejestrze PESEL. Zapowiedzi zmian prawnych są bowiem ważniejsze z punktu widzenia branży nieruchomości niż może sądzić wiele osób. Kwestie najmu, lokatorów, odpowiedzialności właściciela. To przeanalizowali eksperci RynekPierwotny.pl
Obowiązkowy adres zameldowania jako niewydolna instytucja z czasów PRL
Najpierw warto jednak opisać konsekwencje obecnej, patowej sytuacji w zakresie meldunków. W publicznej dyskusji dotyczącej obowiązku meldunkowego czasem pojawia się stwierdzenie, że system meldunków od początku był przejawem opresyjnej kontroli państwa nad obywatelami. A rzeczywistość mówi: według przepisów wprowadzonych w połowie lat 70. (ustawa z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach) trzeba się było zameldować w danej miejscowości najpóźniej przed upływem czwartej doby od dnia przybycia. Niezrealizowanie tego obowiązku zgodnie z art. 147 par. 1 kodeksu wykroczeń narażało na karę ograniczenia wolności, grzywny albo nagany.
Wspomniany artykuł 147 kodeksu wykroczeń ustawodawca uchylił 1 stycznia 2013 roku, ale już znacznie wcześniej zwracano uwagę, że ten przepis nie jest egzekwowany. Natomiast obowiązek meldunkowy istnieje do dziś, choć w formie znacznie złagodzonej względem PRL-owskiego odpowiednika. Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności wyznacza bowiem trzydziestodniowy termin na zameldowanie się w miejscu pobytu stałego lub czasowego.
Najmem lokalu a adres zameldowania, obowiązki właściciela i najemcy
Wielu właścicieli nieprzychylnie patrzy na obowiązek meldunkowy dla lokatorów i często zupełnie go ignoruje. Ze względu na niejasne, zbiegające się przepisy z różnych epok, wiele pokutujących mitów oraz niewydolność organów władzy, w tym sądów, Największy mit, niektórzy wynajmujący wciąż uważają, że zameldowanie ma wpływ na eksmisję, czemu jednak przeczą kolejne wyroki sądów (przykład: Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 kwietnia 2026 r. - sygn. akt: III SA/Kr 292/26).
O problemach z obowiązkiem meldunkowym mówi GUS. Komunikat Głównego Urzędu Statystycznego z 28 października 2024 r. wskazuje, że: „w przypadku migracji kompletność rejestrów ewidencyjnych pod względem liczby faktów należy uznać za niezadawalającą, nie odzwierciedlającą rzeczywistych rozmiarów zjawiska, bowiem osoby migrujące (zarówno w kraju - między gminami, jak i do/z innych krajów) często nie zgłaszają tego faktu w urzędach, zwłaszcza w odniesieniu do migracji czasowych, natomiast w odniesieniu do migracji stałych zgłoszenie bardzo często dokonywane jest z dużym opóźnieniem”.
Obowiązkowy adres zameldowania utrudnia pracę samorządom
Obecna sytuacja jest problematyczna również dla samorządów, na co uwagę w przeszłości zwracało między innymi Ogólnopolskie Porozumienie Organizacji Samorządowych (OPOS). Temat niedawno podnosił też Śląski Związek Gmin i Powiatów. Samorządowcy akcentują fakt, że aktualna sytuacja wpływa negatywnie na szereg czynności administracyjnych - w tym na przykład postępowanie egzekucyjne. Warto odnotować, że Ogólnopolskie Porozumienie Organizacji Samorządowych w przeszłości wysunęło postulat zastąpienia adresu zameldowania adresem zamieszkania. Taki adres miałby być spójny np. z miejscem zamieszkania w rozumieniu kodeksu cywilnego, rezydencją podatkową i adresem do korespondencji.
Nowe zasady, gdy przepisy adres zamieszkania zastąpi adres zameldowania
Resort MSWiA ogłosił, że dane o adresie zamieszkania będą automatycznie przesyłane do innych rejestrów. Co więcej, swoje miejsce zamieszkania będzie można zgłosić poprzez aplikację mObywatel. Właściciele nieruchomości zyskają jednak kontrolę nad tym, kto zgłasza ich lokum jako adres zamieszkania. Składanie nieprawdziwych oświadczeń o adresie zamieszkania będzie karane. Nowe rozwiązania mają być gotowe do wdrożenia w 2028 r.
Jeżeli planowane zmiany prawne uda się wprowadzić z sukcesem, to korzyści odniesie także szeroko pojęta branża nieruchomości. - Usprawnienie obecnego systemu skutkowałoby bardziej dokładnymi i realistycznymi statystykami na temat liczby oraz przeciętnego wieku mieszkańców gmin. To kwestia bardzo istotna w kontekście chociażby analiz lokalnej demografii i rynku nieruchomości, popytu na usługi publiczne oraz planowania przestrzennego. Nie zapominajmy też o korzyściach ze sprawniejszego i bardziej uporządkowanego prowadzenia niektórych postępowań sądowych oraz administracyjnych z udziałem osób fizycznych. -konkluduje Andrzej Prajsnar, ekspert portalu RynekPierwotny.pl.
Dziennikarz z zawodu i zamiłowania. Zajmuje się tematyką gospodarczą, prawną i finansową, szczególnie nowymi technologiami, i komunikacją oraz mediami. Poza dziennikarstwem zajmuje się fotografią, jeździ na nartach i uwielbia Hiszpanię. Z marką INFOR związany wcześniej, zaczynał przygodę z dziennikarstwem w Gazecie Prawnej. Od kwietnia 2026 r. już jako dziennikarz internetowy przygotowuje i publikuje artykuły na portalu Forsal.pl.