Związek metropolitarny stanowi formę prawną zrzeszenia jednostek samorządy terytorialnego, powstałą, aby wspólnie zarządzeń usługami publicznymi np. transportem publicznym, ochroną środowiska czy promocją, a także planowaniem przestrzennym. Warunkiem powstania związku metropolitarnego jest powiązanie gmin gospodarczo i komunikacyjnie.
Pierwszy związek metropolitarny w Polsce
Dziewięć lat temu ustanowiono Górnośląsko-Zagłębiowską Metropolię, w skład której wchodzi 41 miast i gmin. Jest to zwarty obszar położony w środkowej części województwa śląskiego pomiędzy jego granicami składający się z miast na prawach powiatu (m.in. Katowice, Gliwice, Dąbrowa Górnicza), gmin miejsko – wiejskich i miejskich.
Powstanie związku metropolitarnego w województwie pomorskim – Metropolia Pomorska
Ustawa z dnia 11 czerwca 2026 roku o związku metropolitarnym w województwie pomorskim ustala zasady i tryb tworzenia związku, jego ustrój, zadania, organy, zasady gospodarki finansowej oraz źródła dochodów wzorując się na przepisach dotyczących związku metropolitarnego w województwie śląskim. Te uregulowania również zostały zmodyfikowanie, aby oba związki działały na zbliżonych zasadach.
Związek metropolitarny w województwie pomorskim zostanie utworzony w drodze rozporządzenia Rady Ministrów wydawanego na wniosek ministra właściwego do spraw administracji publicznej. Uprzednio jeszcze wniosek do tego ministra musi zostać złożony przez Radę Miasta Gdańska za pośrednictwem wojewody pomorskiego.
Zasady funkcjonowania związku metropolitarnego
Związek metropolitarny może powstać poprzez przekształcenie istniejącej formy współpracy komunalnej tj. związku międzygminnego, związku powiatowo-gminnego albo stowarzyszenia gmin. Należy pamiętać, że związek metropolitalny nie jest nową jednostką samorządu terytorialnego ani też nowym szczeblem tego samorządu. Organem stanowiącym i kontrolnym związku jest zgromadzenia, a wykonawczym zarząd.
Związek metropolitarny ma dwie kategorie zadań:
- obligatoryjne wykonywane na podstawie przepisów ustawy na które uzyskuje ustawowo określone źródło dochodu,
- fakultatywne możliwe do wykonania jeśli zostanie to wprost wskazane w statucie związku.
Zadaniami obowiązkowe są polityka rozwoju, kształtowania ładu przestrzennego, publicznego transportu zbiorowego na obszarze związku, mobilności miejskiej, adaptacji do zmian klimatu, promocji związku i jego obszaru. Dodatkowo związek metropolitalny może wykonywać inne zadania publiczne przekazane na podstawie porozumień komunalnych (z gminami lub powiatami). Dopuszczalne będzie zawieranie porozumień w tym zakresie zarówno z organami administracji rządowej jak i samorządowej. Przepisy związane z nadzorem, zasadą gospodarowania mieniem, mechanizmem finansowania nawiązują do regulacji dotyczących jednostek samorządu terytorialnego szczebla wojewódzkiego.
Specjalista z zakresu problematyki związanej z szeroko pojętym prowadzeniem działalności gospodarczej oraz nieruchomości. Z przyczyn rodzinnych zgłębiająca tematykę edukacyjną i osób z niepełnosprawnościami.