Szybki przegląd kluczowych nowości w programie:
- Łatwiejszy dostęp do programu, nowe wyjątki od zasady 3-letniego okresu własności. W określonych przypadkach wymagany okres posiadania nieruchomości skrócono z 3 lat do 1 roku.
- Wyższe wsparcie na termomodernizację - maksymalne kwoty dotacji na wybrane prace wzrosną o 10 proc.
- Więcej czasu na realizację inwestycji - termin wykonania prac objętych prefinansowaniem zostanie wydłużony ze 120 do 180 dni.
- Prostsze rozliczenie inwestycji - więcej osób będzie mogło potwierdzać wykonanie wymaganych prac.
- Wsparcie dla najbardziej efektywnych źródeł ciepła - po 2026 r. program będzie wspierał wyłącznie pompy ciepła spośród elektrycznych źródeł ogrzewania.
- Dodatkowe ułatwienia dla beneficjentów - m.in. możliwość przygotowywania roboczych wersji wniosków w Generatorze Wniosków o Dofinansowanie oraz doprecyzowanie zasad dotyczących urządzeń z listy ZUM.
- Sprawdzone zasady pozostają bez zmian - nadal obowiązują m.in. audyt energetyczny, świadectwo charakterystyki energetycznej, system operatorów, limity kosztów kwalifikowanych oraz kryteria dochodowe.
Program Czyste Powietrze konsekwentnie się rozwija, odpowiadając na doświadczenia z jego funkcjonowania oraz potrzeby beneficjentów. Wprowadzone rozwiązania są efektem szerokich konsultacji społecznych, podczas których zgłoszono ponad 1370 uwag i propozycji.
Nowe przepisy upraszczają korzystanie z programu, lepiej odpowiadają na obecne warunki rynkowe oraz zwiększają elastyczność realizacji inwestycji. Jednocześnie utrzymane zostają rozwiązania wprowadzone reformą programu z 2025 r., które zwiększyły bezpieczeństwo beneficjentów i środków publicznych oraz zapewniają wysoką jakość realizowanych inwestycji.
Zielone światło dla nowych właścicieli domów
Od 20 lipca rozszerzony zostanie katalog wyjątków od obowiązującej zasady posiadania nieruchomości przez co najmniej 3 lata przed złożeniem wniosku o dofinansowanie. Z programu będą mogły skorzystać także osoby, które nabyły nieruchomość przez zasiedzenie, a także właściciele lub współwłaściciele posiadający nieruchomość od co najmniej roku, którzy nabyli co najmniej 50 proc. udziałów w drodze zakupu, darowizny lub umowy dożywocia od rodziców lub dziadków. Dzięki temu z programu łatwiej skorzystają m.in. nowi właściciele starszych domów wymagających termomodernizacji.
Nowe wyjątki zwiększają dostępność programu dla osób przejmujących nieruchomości rodzinne, przy jednoczesnym zachowaniu zabezpieczeń przed nadużyciami.
Większe pieniądze na docieplenie i stolarkę otworową
O 10 proc. wzrosną maksymalne jednostkowe kwoty dotacji na ocieplenie ścian i innych przegród budowlanych oraz wymianę okien, drzwi zewnętrznych i bram garażowych. Zmiana jest odpowiedzią na wzrost kosztów realizacji inwestycji i została poprzedzona analizą danych GUS, ofert rynkowych oraz kosztów wynikających z rozliczanych inwestycji.
Łączne limity dotacji na termomodernizację pozostają bez zmian, najwyższy poziom dofinansowania nadal wynosi do 83 tys. zł.
Koniec z pośpiechem: 180 dni na zamknięcie prac z zaliczką
Beneficjenci korzystający z prefinansowania będą mieli 180 zamiast 120 dni na realizację prac objętych zaliczką. Z wydłużonego terminu będą mogły skorzystać również osoby, które zawarły umowy w naborze rozpoczętym 31 marca 2025 r., po dokonaniu odpowiedniej zmiany umowy.
Mniej biurokracji przy odbiorach technicznych
Dokumenty potwierdzające trwałe odłączenie starego źródła ciepła oraz dostosowanie przewodów kominowych będą mogły wystawiać nie tylko osoby posiadające kwalifikacje mistrza kominiarskiego, ale również osoby z odpowiednimi uprawnieniami budowlanymi. Rozwiązanie uprości i przyspieszy rozliczanie inwestycji.
Wygodniejsze wnioskowanie i jasne reguły dla listy ZUM
Pakiet zmian obejmuje również możliwość przygotowywania przez beneficjentów korzystających z pomocy operatorów roboczych wersji wniosków w Generatorze Wniosków o Dofinansowanie oraz doprecyzowanie zasad uzyskania dotacji na urządzenia znajdujące się na liście ZUM w dniu wystawienia faktury zaliczkowej.
Ważny zwrot w dotacjach do ogrzewania elektrycznego
Po zakończeniu okresu przejściowego, czyli po 2026 r., program nie będzie już wspierał ogrzewania elektrycznego innego niż pompy ciepła. Wsparcie zostanie skoncentrowane na rozwiązaniach zapewniających najwyższą efektywność energetyczną oraz najlepsze efekty ekologiczne.
Stabilne filtry bezpieczeństwa i zasady główne
Rozwiązania wprowadzone reformą programu obowiązującą od 31 marca 2025 r. pozostają bez zmian. Nadal obowiązują obowiązkowy audyt energetyczny, świadectwo charakterystyki energetycznej, system operatorów, limity kosztów kwalifikowanych, zasada „jeden beneficjent - jeden budynek", brak dofinansowania do kotłów gazowych oraz dotychczasowe poziomy dofinansowania i kryteria dochodowe.
Ewolucja programu trwa, co przyniesie przyszłość?
Funkcjonowanie programu jest na bieżąco analizowane z uwzględnieniem doświadczeń mieszkańców, gmin, operatorów, wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej oraz branży. Trwają prace nad kolejnymi rozwiązaniami, w tym bonem na audyt energetyczny, którego wprowadzenie planowane jest po dodatkowych konsultacjach z samorządami. Analizowane są również kolejne zmiany, które mają jeszcze lepiej odpowiadać potrzebom beneficjentów.
Bilans sukcesu: jak „Czyste Powietrze” realnie zmienia Polskę
Od 2018 r. program Czyste Powietrze pozostaje największym w Polsce programem wsparcia termomodernizacji domów jednorodzinnych.
W programie zawarto dotychczas 971 tys. umów o dofinansowanie, z czego zakończono ponad 645 tys. Dotychczas wypłacono prawie 22 mld zł, z czego ponad połowę w ostatnich dwóch latach.
W nova odsłonie programu obowiązującej od 31 marca 2025 r. przyjęto 70 tys. wniosków i podpisano 53 tys. umów o wartości 3,3 mld zł. Obecny program z budżetem 10 mld zł finansowany jest ze środków Funduszu Modernizacyjnego.
Program realizowany jest we współpracy z samorządami, w gminach działa ponad 2 tys. punktów konsultacyjno-informacyjnych oraz ponad 1,4 tys. gmin-operatorów, a około 44 proc. nowych wniosków składanych jest z ich udziałem.
Dzięki programowi wymieniono już ponad 603 tys. nieefektywnych źródeł ciepła, tzw. kopciuchów, będących jedną z głównych przyczyn smogu w Polsce. Program Czyste Powietrze będzie nadal rozwijany, aby jeszcze skuteczniej wspierać termomodernizację domów jednorodzinnych, wymianę nieefektywnych źródeł ciepła oraz poprawę jakości powietrza.
