W 2025 r.:
- 59,2 proc. gospodarstw domowych w Polsce oceniało swoją sytuację materialną jako dobrą albo raczej dobrą (wobec 57,7 proc. w 2024 r.)
- 4,2 proc. gospodarstw domowych w Polsce oceniało swoją sytuację materialną jako raczej złą albo złą (wobec 4,3 proc. w 2024 r.).
Dochody Polaków od chwili wejścia do Unii Europejskiej: od 735 zł do 3500 na głowę
Pracujący na własny rachunek, potem – o włos! - rolnicy i daleko za nimi pracownicy - tak wygląda w Polsce czołówka gospodarstw domowych wedle dochodu na głowę. Najwyższą nadwyżkę dochodów nad wydatkami odnotował GUS w gospodarstwach rolników: wynosi ona ponad 67 proc., gdy u przedsiębiorców 46 proc., a u pracowników – 42,5 proc.
Przeciętny miesięczny dochód rozporządzalny na osobę w statystycznym gospodarstwie domowym wyniósł w 2025 roku 3500 zł i był nominalnie o 10,5 proc. (realnie o 6,7 proc.) wyższy niż w 2024 r. – wynika z najnowszej sygnalnej informacji GUS („Sytuacja gospodarstw domowych w 2025 r. w świetle wyników badania budżetów gospodarstw domowych”). Przeciętne wydatki na osobę wyniosły 2015 zł (wzrost nominalny o 7,3 proc., a realny o 3,6 proc.) i stanowiły zaledwie 57,6 proc. przeciętnego dochodu – to kolejny historyczny rekord na plus.
Warto te dane porównać z tymi z poprzednich lat:
- W 2004 r. (w chwili wejścia Polski do UE) przeciętny dochód na osobę w gospodarstwie domowym Polsce wynosił 735 zł, a przeciętne wydatki na osobę przekraczały 702 zł, stanowiąc tym samym aż 95,4 proc. dochodu
- W 2006 r. (20 lat temu) wydatki stanowiły 90 proc. dochodu
- W 2016 r. (10 lat temu) wydatki stanowiły prawie 77 proc. dochodu
- W 2019 r. udział wydatków w dochodach spadł poniżej 70 proc.
- W 2023 r. wydatki stanowiły 61,1 proc. dochodów.
Z danych GUS jasno wynika, że dochody rosną szybciej od wydatków, co zwiększa siłę nabywczą gospodarstw domowych oraz ich możliwości oszczędzania. Co istotne – dotyczy to wszystkich rodzajów gospodarstw, przy czym w najlepszej sytuacji znajdują się gospodarstwa osób pracujących na własny rachunek (dochód na głowę w wysokości 4 198 zł) i… rolników (4 159 zł!). Jednocześnie przedsiębiorcy wydają najwięcej (2 270 zł na głowę), a rolnicy – najmniej (1 359 zł). W efekcie udział wydatków w dochodach przedsiębiorców wynosi 54,1 proc., a u rolników jest to zaledwie… 32,7 proc.
GUS wskazuje przy tym na wzrost rozwarstwienia dochodów na wsi – w 2025 r. było ono w gospodarstwach rolników znacząco wyższe niż w gospodarstwach funkcjonujących w mieście. Mierzący zróżnicowanie współczynnik Giniego pozostaje jednak nadal relatywnie niski – 0,307 to wartość mocno poniżej poziomu z czasów szczytu pandemii (0,319) i zdecydowanie poniżej rekordowych wartości z początku poprzedniej dekady (0,352). Polska pozostaje krajem o względnie małym rozwarstwieniu dochodów.
Dochody w gospodarstwach pracowników i emerytów
W gospodarstwach pracowników przeciętny dochód na głowę wyniósł 3491 zł – przy wydatkach rzędu 2007 zł. Wydatki stanowiły zatem 57,5 proc. dochodów – najmniej w historii. W pewnym stopniu wynika to nie tylko ze wzrostu dochodów, ale też z malejącej liczby osób w gospodarstwach – po prostu rodzi się nam o wiele mniej dzieci. Ale summa summarum oznacza to najlepszą sytuację materialną w dziejach.
W gospodarstwach emerytów przeciętny dochód na głowę wyniósł 3 260 zł, przy wydatkach 2 140 zł (stanowiących 65,7 proc. dochodu). W 2025 r., podobnie jak w poprzednich latach, najniższym przeciętnym miesięcznym dochodem rozporządzalnym na 1 osobę dysponowały gospodarstwa domowe rencistów – było to 2 541 zł. Wydatki wyniosły tutaj 1 832 zł i stanowiły 72,1 proc. dochodu. Widać, że realna sytuacja materialna gospodarstw domowych rencistów jest znacznie gorsza od obecnej średniej dla wszystkich typów gospodarstw. Jednocześnie jest ona obiektywnie lepsza od sytuacji przeciętnego gospodarstwa w Polsce w roku 2017, a więc mniej niż dekadę temu.
- Odsetek gospodarstw domowych z przeciętnym miesięcznym dochodem rozporządzalnym co najmniej 2000 zł na osobę wyniósł w 2025 r. 84,3 proc. (wobec 81,1 proc. w 2024 r.).
- Dochodem rozporządzalnym na osobę wynoszącym poniżej 2000 zł dysponował w 2025 r. mniejszy odsetek gospodarstw domowych niż przed rokiem - 15,7 proc. wobec 18,9 proc. w 2024 r.
- Dochód w przedziale od 2000 do 4000 zł na osobę miało 48,9 proc. gospodarstw (wobec 52,6 proc. w 2024 r.)
- Dochód w przedziale od 4000 do 6000 zł na osobę miało 23,6 proc. gospodarstw (wobec 19,9 proc. w 2024 r.).
- Dochodem od 6000 zł wzwyż na osobę dysponowało 11,8 proc. gospodarstw (wobec 8,6 proc. w 2024 r.).
Subiektywna ocena sytuacji materialnej gospodarstw domowych
Jako się rzekło, rekordowe w historii 59,2 proc. gospodarstw domowych ogółem oceniło w 2025 r. swoją sytuację materialną jako dobrą lub raczej dobrą, a zaledwie 4,2 proc. jako raczej złą albo złą.
Jako dobrą lub raczej dobrą oceniło swą sytuację:
- 78,9 proc. gospodarstw domowych pracujących na własny rachunek (poza rolnictwem) -
- 65,9 proc. gospodarstw domowych pracowników
- 54,1 proc. gospodarstw domowych rolników
- 47,5 proc. gospodarstw domowych emerytów
- 26 proc. gospodarstw domowych rencistów.
We wszystkich tych grupach nastąpił wzrost odsetka ocen pozytywnych.
Jako złą lub raczej złą oceniło swą sytuację:
- 20,4 proc. gospodarstw domowych rencistów
- 5,6 proc. gospodarstw domowych emerytów
- 3,6 proc. gospodarstw domowych rolników
- 2,3 proc. gospodarstw domowych pracowników
- 0,9 proc. gospodarstw domowych pracujących na własny rachunek (poza rolnictwem)
Subiektywna ocena sytuacji materialnej gospodarstw domowych jest związana z miejscem zamieszkania. Mieszkańcy wsi, podobnie jak w latach poprzednich, gorzej oceniali swoją sytuację materialną niż mieszkańcy miast, zwłaszcza tych największych (powyżej 500 tys.). Wśród gospodarstw domowych z największych miast odsetek subiektywnych ocen dobrych lub raczej dobrych wzrósł z 69,8 proc. w 2024 r. do 74,6 proc. w 2025 r.
W gospodarstwach domowych zamieszkujących wieś odsetek ocen pozytywnych był niższy, ale również wzrósł z 52,8 proc. w 2024 r. do 55 proc. w 2025 r., osiągając tym samym poziom wyższy o 4 punkty proc. niż w przypadku miast liczących poniżej 20 tys. mieszkańców.
