Już po wakacjach mogą rozpocząć się prace zmierzające do włączenia do systemu kaucyjnego kolejnego rodzaju opakowań. Jak przekazała ministra klimatu Paulina Hennig-Kloska, decyzja w tej sprawie już zapadła. Do recyklomatów trafią już nie tylko duże szklane butelki o pojemności do 1,5 l, lecz także te najmniejsze potocznie zwane "małpkami".
To jednak nie koniec zmian, bo w planach jest również objęcie innych rodzajów opakowań (konkretnie kartonów) systemem Rozszerzonej Odpowiedzialności Producenta (ROP). Które produkty mają być sprzedawane z kaucją?
Nowy rodzaj opakowań w systemie kaucyjnym w 2027 roku
System kaucyjny działa w Polsce od 1 października 2025 roku, korzysta z niego zdecydowana większość klientów. Choć nie minął jeszcze rok, do tej pory zwrócono 1,6 mld opakowań. Właśnie tyle wróciło do obiegu, najczęściej jednorazowo klienci sklepów zwracają od 11 do 20 opakowań, jednak wiele osób oddaje powyżej 20 sztuk.
W zależności od rodzaju opakowań kaucja zwrotna wynosi 0,50 zł lub 1 zł:
- plastikowe butelki po napojach o pojemności do 3 litrów: 0,50 zł,
- puszki metalowe o pojemności do 1 litra: 0,50 zł,
- butelki szklane wielokrotnego użytku o pojemności do 1,5 litra: 1 zł.
Kaucja nie jest wypłacana w gotówce; urządzenie drukuje paragon, z którym można udać się do kasy i poprosić o wypłatę lub w czasie płatności za zakupy w sklepie pomniejszyć rachunek. Zwrot opakowań przebiega dość sprawnie, jednak przy większej liczbie butelek i puszek bywa dość czasochłonny. Odpowiedzią na ten problem jest nowy rodzaj butelkomatu: urządzenie przyjmuje nawet 100 różnych opakowań jednocześnie.
Wkrótce w recyklomatach będzie można zwracać nie tylko duże butelki szklane, lecz także te małe, jednorazowe "małpki". Być może dzięki tej zmianie zaśmiecające skwery i chodniki butelki znikną z przestrzeni miejskiej, ponieważ to głównie one wyrzucane są poza śmietnikami.
Czy kartony również obejmie system kaucyjny?
Choć prace nad rozszerzeniem systemu kaucyjnego o kolejne frakcje zostały przesunięte w czasie (resort powołuje się na konieczność wprowadzenia istotnych zmian nie tylko przez operatorów systemu, lecz także producentów i branży recyklingowej), najpewniej dojdą do skutku. Bardzo możliwe, że jednorazowe szklane butelki będzie można zwracać (i odzyskiwać kaucję) już w 2027 roku, jednak ostrożniejsze szacunki mówią o roku 2029.
Resort klimatu nie zamierza włączać do systemu kaucyjnego kartonów, te wciąż będą trafiać (pod warunkiem, że zostały opróżnione) do żółtego worka na metale i tworzywa sztuczne. Prawdopodobnie ten rodzaj opakowań zostanie objęty ROP. Zgodnie z zasadą "zanieczyszczający płaci", finansowy ciężar gospodarowania odpadami opakowaniowymi z gmin i mieszkańców ma zostać przeniesiony na producentów. To firmy produkujące żywność w kartonach będą ponosić koszty ich recyklingu.
Przykład
Warto pamiętać o tym, że kartony, w których sprzedawane są mleko, napoje roślinne i soki nie są wykonane wyłącznie z papieru: są opakowaniami wielomateriałowymi, składają się z tektury, folii i aluminium.
Absolwentka filologii polskiej i studiów z zakresu samorządu terytorialnego i polityki regionalnej na Uniwersytecie Warszawskim. Zajmuje się tematyką społeczną, zdrowotną oraz zagadnieniami związanymi z zabezpieczeniem społecznym i świadczeniami dla rodzin, seniorów oraz osób bezrobotnych. W przeszłości związana z wydawnictwami Edipresse Polska i ZPR Media. W swojej pracy koncentruje się na wyjaśnianiu przepisów w przystępny sposób. Zainteresowana reportażem społecznym i tematyką feministyczną.