Nie każdy może zostać dawcą krwi
Chęć pomocy nie zawsze wystarczy, ponieważ istnieją przeciwwskazania zdrowotne, które mogą czasowo lub na stałe wykluczyć możliwość oddawania krwi. Dawcami nie mogą zostać między innymi osoby z poważnymi chorobami układu krążenia lub układu nerwowego, skłonnością do nieprawidłowych krwawień, nawracającymi omdleniami czy napadami drgawkowymi. Przeciwwskazaniem mogą być również choroby układu pokarmowego, oddechowego, moczowo-płciowego, immunologicznego i endokrynnego, a także poważne choroby nerek.
Krwi nie mogą oddawać osoby chorujące na cukrzycę leczoną insuliną, niektóre choroby nowotworowe oraz choroby zakaźne, takie jak HIV, wirusowe zapalenie wątroby typu B lub C czy babeszjoza. Stałym przeciwwskazaniem jest również rozpoznana kiedykolwiek kiła. Wyjątkiem w przypadku chorób nowotworowych może być nowotwór in situ po całkowitym wyleczeniu.
Pełna lista przeciwwskazań dostępna jest na stronie krwiodawcy.org/dyskwalifikacje.
Po każdej donacji pobrana krew jest badana między innymi pod kątem HIV, wirusowego zapalenia wątroby typu B i C oraz kiły. Informacja o grupie krwi może również zostać wpisana do legitymacji krwiodawcy.
Gdzie można oddać krew?
W Polsce krew można oddawać wyłącznie w jednostkach Publicznej Służby Krwi. Są to centra krwiodawstwa i krwiolecznictwa, ich oddziały terenowe oraz mobilne punkty poboru, czyli popularne „krwiobusy”.
Stałe centra działają przede wszystkim w stolicach województw oraz w wybranych miastach powiatowych. System uzupełniają także dwa centra resortowe: Wojskowe Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa oraz Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa MSWiA.
Każdemu dawcy przysługują dodatkowe dni wolne od pracy
A dokładnie 12 dni dla mężczyzn oraz 8 dni dla kobiet. Dodatkowe dni wolne wynikają z Kodeksu pracy. Osoba zatrudniona, która oddaje krew, ma prawo do zwolnienia od pracy w dniu donacji oraz w dniu następnym. Może również otrzymać wolne na czas badań lekarskich, jeżeli nie da się ich wykonać poza godzinami pracy. Za czas takiej nieobecności pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia. Konieczne jest jednak przedstawienie zaświadczenia wydanego przez centrum krwiodawstwa.
W praktyce mężczyzna, który może oddać krew pełną do sześciu razy w roku, może zyskać nawet 12 dodatkowych dni wolnych. Kobieta, która może oddać krew pełną do czterech razy w roku, może otrzymać maksymalnie 8 takich dni.
Dwa lata bez opłat za parkowanie w strefie płatnego parkowania dla dawców krwi od 1 października 2026 r.
Takie udogodnienie dla zasłużonych dawców krwi, szpiku i narządów wkrótce wejdą w życie w Łodzi Od 1 października 2026 r. część z nich będzie mogła bezpłatnie parkować na terenie Strefy Płatnego Parkowania. Autorami społecznego projektu są Zmotoryzowani, którzy złożyli projekt uchwały do Rady Miejskiej w Łodzi. Nowe rozwiązanie ma być formą podziękowania osobom, które przez lata regularnie pomagały potrzebującym.
Ważne
Z bezpłatnego parkowania będzie mogła skorzystać osoba posiadająca legitymację Zasłużonego Honorowego Dawcy Krwi I stopnia albo Zasłużonego Dawcy Przeszczepu. Warunkiem będzie również rozliczanie podatku dochodowego w Łodzi.
Abonament ze stawką zerową będzie można uzyskać przez internet, za pomocą e-Sklepu z abonamentami Strefy Płatnego Parkowania, albo osobiście w siedzibie Zarządu Dróg i Transportu przy ul. Tuwima 36. Bezpłatny abonament zostanie przypisany do jednego pojazdu i będzie ważny przez dwa lata od dnia wydania. Po upływie tego czasu konieczne będzie złożenie nowego wniosku.
Jak zostać zasłużonym honorowym dawcą krwi?
Tytuł „Zasłużonego Honorowego Dawcy Krwi” otrzymuje osoba, która oddała wymaganą ilość krwi lub odpowiadającą jej ilość innych składników krwi. W przypadku kobiet jest to co najmniej 5 litrów, a w przypadku mężczyzn co najmniej 6 litrów krwi. Wyższe wymagania obowiązują przy uzyskaniu legitymacji Zasłużonego Honorowego Dawcy Krwi I stopnia. Kobieta musi oddać co najmniej 15 litrów krwi, a mężczyzna co najmniej 18 litrów.
Wniosek o przyznanie odznaki można złożyć za posrednictwem Polskiego Czerwonego Krzyża, stowarzyszenia lub klubu honorowych dawców krwi albo centrum krwiodawstwa i krwiolecznictwa. Najpierw trzeba uzyskać z centrum dokument potwierdzający łączną ilość oddanej krwi lub jej składników. Następnie należy dołączyć go do wniosku o przyznanie odznaki.
Dodatkowe dni wolne od pracy i bezpłatne parkowanie to nie wszystko
Każdej osobie oddającej krew przysługuje posiłek regeneracyjny o wysokiej wartości kalorycznej. Dawca może także otrzymać zwrot kosztów dojazdu do punktu poboru, wyniki wykonanych badań laboratoryjnych oraz kartę identyfikacyjną grupy krwi.
Oddaną krew można również uwzględnić w rozliczeniu podatkowym. Ulga wynosi 130 zł za każdy litr krwi lub jej składników, przy czym łączna wartość odliczanych darowizn nie może przekroczyć 6 proc. dochodu podatnika.
Zasłużeni honorowi dawcy mogą korzystać poza kolejnością z ambulatoryjnych świadczeń opieki zdrowotnej oraz usług farmaceutycznych w aptekach. Muszą jednak okazać odpowiednią legitymację. Część leków jest dla nich dostępna ze zniżką lub bezpłatnie, zgodnie z zasadami określonymi w przepisach.
W niektórych gminach zasłużonym dawcom przysługują także ulgi w komunikacji miejskiej (np. w Łodzi). Ich zakres zależy od lokalnych regulacji. Dodatkowe rabaty oferują również prywatne firmy, między innymi hotele, punkty usługowe czy wybrane stacje paliw. Opłaca się zatem oddawać krew.
Źródła: krwiodawcy.org, gov.pl, lodz.tvp.pl
Krzysztof Rybak – prawnik, redaktor Forsal.pl, absolwent Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Zajmuję się tematyką podatków, nieruchomości oraz prawa cywilnego i gospodarczego. W swoich tekstach wyjaśniam zmiany w przepisach i ich praktyczne skutki. Przez lata byłem związany z branżą naukową i rolniczą. Zostałem wyróżniony przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi za osiągnięcia w obszarze rynku konopnego.