anna-w: Mam 34 lata. Czy euro będzie miało jakikolwiek wpływ na moją emeryturę?

Paweł Pelc: Bezpośrednio przyjęcie przez Polskę euro nie będzie miało żadnego wpływu na pani przyszłą emeryturę poza tym, że emerytura wypłacana będzie w euro, a nie w złotych.

NaaK: Witam, rząd proponuje obcięcie składki do OFE, bo bez tego nie wejdziemy do strefy euro. Czy rzeczywiście bez zapełniania dziur w budżecie pieniędzmi na naszą emeryturę nie spełnimy na stałe kryteriów z traktatu z Maastricht?

Paweł Pelc: Dobre pytanie. Problem leży w rzeczywistości nie w naszych składkach, które trafiają do OFE, tylko w sytuacji naszych finansów publicznych. Bez ich uzdrowienia nie spełnimy kryteriów z Maastricht bez względu na to, jaka część naszej składki emerytalnej będzie trafiała do OFE. W tym kontekście kluczowa jest klasyfikacja statystyczna składek, które trafiają do OFE, i charakter środków gromadzonych przez OFE. Żeby zapewnić pełną porównywalność naszej sytuacji w tym zakresie z pozostałymi członkami UE, z których większość ma niezreformowane systemy emerytalne (w których zobowiązania emerytalne są niewidoczne), składki trafiające do OFE powinny być traktowane jako część finansów publicznych, a rządowe papiery dłużne będące w posiadaniu OFE nie powinny być wliczane do poziomu zadłużenia branego pod uwagę przy spełnianiu kryteriów z Maastricht (jak i dla ustalenia progów ostrożnościowych na użytek wewnętrzny). Niestety, już po przystąpieniu Polski do UE, a tuż przed naszą formalną akcesją, Eurostat dokonał niekorzystnej dla nas interpretacji, która stawia nasz kraj w znacznie gorszej sytuacji niż dotychczasowych członków UE.

WujekJurek: Jakie pan widzi możliwości zmian w systemie emerytalnym, które obniżyłyby wydatki budżetu, a nie byłyby jednoznaczne z wycofaniem się z reformy emerytalnej, co teraz proponuje rząd?

Paweł Pelc: Sądzę, że to nie jest dobre podejście do problemu, bo musimy pamiętać, że reforma emerytalna tak naprawdę ogranicza wydatki budżetowe. W długim terminie prowadzi ona do obniżenia poziomu wypłacanych świadczeń oraz zmiany źródeł ich finansowania poprzez przerzucenie części zobowiązań na rynki finansowe. Obecne propozycje rządu dotyczące ograniczenia poziomu składki przeznaczonej dla OFE prowadziłyby do tego, że większa część świadczeń w przyszłość musiałaby być wypłacana z budżetu, czyli długoterminowo prowadziłoby to do zwiększenia wydatków budżetu.

Ekspert: Czy wejście Polski do strefy euro będzie równoznaczne z całkowitym otwarciem OFE na inwestycje w innych krajach, posługujących się tą walutą, czy też ograniczenia w inwestycjach zagranicznych się nie zmienią?

Paweł Pelc: A to zależy. W obecnym stanie prawnym wejście do strefy euro nic nie zmienia w zakresie ograniczeń inwestycyjnych OFE, gdyż odnoszą się one do miejsca obrotu danym instrumentem, a nie waluty, w jakiej poszczególne instrumenty są denominowane. Musimy jednak pamiętać o tym, że Polska została pozwana przez Komisję Europejską przed Europejski Trybunał Sprawiedliwości. Komisja w swoim pozwie kwestionuje możliwość wprowadzenia ograniczeń inwestycyjnych dotyczących OFE. Jest to konsekwencja tej samej decyzji Eurostatu, dotyczącej klasyfikacji środków OFE i wyłączeni ich ze sfery finansów publicznych, o której mówiliśmy wcześniej. Jeśli Polska przegrałaby sprawę wytoczoną przez KE i zmuszona byłaby znieść dotychczasowe limity inwestycji zagranicznych obowiązujące OFE, to wtedy jedynym dopuszczalnym kryterium ograniczeń inwestycji byłoby kryterium ostrożnościowe, wprowadzone ze względu na ryzyko kursowe. W innych krajach UE Komisja nie kwestionowała opartych na tym kryterium limitów mówiących o tym, że inwestycje denominowane w innych walutach niż waluta danego kraju nie powinny przekraczać 30 proc. portfela. W takim przypadku do wprowadzenia euro Polska mogłaby utrzymać limit inwestycji denominowanych w innych walutach niż złoty na analogicznym poziomie. Po przyjęciu euro oczywiście to ograniczenie nie odnosiłoby się do inwestycji OFE denominowanych w tej walucie. A to w praktyce oznaczałoby zniesienie limitów inwestycyjnych na rynkach eurolandu.