Bezgotówkowe formy płatności zyskują na popularności, jednak nie wszyscy chcą płacić kartą: większość Polaków uważa, że gotówka powinna pozostać powszechnie dostępna. Część osób - nie tylko seniorów - konsekwentnie płaci więc gotówką, w obawie przed tym, że w przeciwnym razie w przyszłości fizyczny pieniądz zniknie.
Choć nie ma podstaw, by tak sądzić, zdecydowana większość transakcji w sklepach odbywa się bezgotówkowo. Wciąż wiele osób gotówkę traktuje jednak jako zabezpieczenie na wypadek awarii terminali, przerw w dostawie prądu lub internetu czy jako sposób lepszej kontroli domowego budżetu.
Tych pieniędzy kasjer może nie przyjąć. NBP radzi, by je wymienić
Nie zawsze płatność gotówką dojdzie do skutku. Mowa o zniszczonych, podartych, popisanych czy niekompletnych banknotach. Wyraźnie zniszczone pieniądze przestają być prawnym środkiem płatniczym i choć zachowują swoją wartość nominalną, w przypadku dużego zniszczenia klient musi liczyć się z tym, że kasjer odmówi ich przyjęcia.
Zużyte i uszkodzone polskie banknoty oraz monety można wymienić w oddziałach Narodowego Banku Polskiego, a także w bankach komercyjnych. Wymiana jest możliwa również wtedy, gdy banknot jest rozdarty. "Wymianie podlegają banknoty postrzępione, naddarte, podklejone, przerwane, nadmiernie zabrudzone, zaplamione, odbarwione lub uszkodzone w inny sposób, w tym również wskutek umieszczenia na nich trwałego napisu, nadruku, rysunku lub innego znaku" - wynika z treści zarządzenia nr 31/2013 Prezesa Narodowego Banku Polskiego z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu wymiany znaków pieniężnych.
Chcesz wymienić zniszczone banknoty? Nie zawsze odzyskasz 100 proc. wartości
Bank nie musi oddawać równowartości zniszczonego banknotu ani wydawać pieniędzy w takich samych nominałach:
- jeśli zachowało się więcej niż 75% powierzchni banknotu - co do zasady przysługuje wymiana na pełną wartość,
- przy zachowaniu od 45% do 75% - zwykle wypłacana jest połowa wartości nominalnej,
- jeśli zachowało się mniej niż 45% - wymiana zasadniczo nie przysługuje.
Przykład
W przypadku monet zwracana jest równowartość wartości nominalnej. Jeśli - w przypadku monet dwu- lub 5-złotowych, jeśli zachował się jedynie rdzeń lub pierścień, zwraca się połowę wartości nominału.
Czy sklep może odmówić przyjęcia gotówki?
Co do zasady nie. Sama okoliczność, że kasjer nie ma drobnych, nie oznacza automatycznie prawa do odmowy przyjęcia gotówki. W praktyce sklep powinien zorganizować wydanie reszty, np.:
- skorzystać z zapasu gotówki,
- poprosić kierownika o rozmianę,
- wymienić pieniądze w kasie.
Jeżeli jednak klient chce zapłacić bardzo wysokim nominałem za drobny zakup (np. banknotem 500 zł za produkt za kilka złotych), może dojść do sytuacji, w której transakcja nie będzie mogła zostać zrealizowana z przyczyn faktycznych, bo sklep nie dysponuje odpowiednią ilością gotówki do wydania reszty. Sam brak drobnych nie stanowi jednak ogólnej podstawy do odmowy przyjmowania gotówki.
Absolwentka filologii polskiej i studiów z zakresu samorządu terytorialnego i polityki regionalnej na Uniwersytecie Warszawskim. Zajmuje się tematyką społeczną, zdrowotną oraz zagadnieniami związanymi z zabezpieczeniem społecznym i świadczeniami dla rodzin, seniorów oraz osób bezrobotnych. W przeszłości związana z wydawnictwami Edipresse Polska i ZPR Media. W swojej pracy koncentruje się na wyjaśnianiu przepisów w przystępny sposób. Zainteresowana reportażem społecznym i tematyką feministyczną.