Państwo sprawdzi, ile osób faktycznie mieszka pod danym adresem. Urzędnicy zapukają do domów

Nowy program Czyste Powietrze ruszył 31 marca 2025 r. Można ubiegać się o dofinansowanie

Program umożliwia wymianę starych, nieefektywnych kopciuchów – na nowoczesne i bardziej ekologiczne źródła ciepła. Wsparcie można otrzymać w formie klasycznej dotacji albo dotacji z prefinansowaniem, czyli z wypłatą części środków jeszcze przed rozpoczęciem inwestycji.

Dofinansowanie można przeznaczyć m.in. na

• wymianę źródła ciepła,
• modernizację instalacji grzewczej i ciepłej wody,
• ocieplenie budynku,
• wymianę okien i drzwi,
• montaż rekuperacji, a także na
• audyt energetyczny i świadectwo charakterystyki energetycznej.

Celem rządowego programu, jak sama nazwa wskazuje, jest czystsze powietrze

Zanieczyszczone powietrze bowiem to nie tylko dyskomfort w codziennym życiu, ale przede wszystkim realne zagrożenie dla zdrowia i życia. Smog przyczynia się do chorób układu oddechowego, krążenia i układu nerwowego. Co więcej, jego szkodliwy wpływ zaczyna się już na etapie życia płodowego i w dłuższej perspektywie skraca średnią długość życia.

Głównym źródłem smogu wciąż pozostaje ogrzewanie domów węglem i drewnem w piecach niespełniających żadnych norm emisyjnych. Polsce to wciąż jeden najpopularniejszych sposobów ogrzewania domów. Według danych Centrum Informacji o Rynku Energii (CIRE) ponad 40% respondentów zadeklarowało, że ogrzewa swoje domy lub mieszkania gazem. Na drugim miejscu znajduje się ogrzewanie węglowe (26%). Kolejne pozycje w zestawieniu to:

• drewno – 10%,
• ciepło systemowe - 9%,
• energia elektryczna,
• odnawialne źródła ciepła (m.in. kolektory słoneczne) - które wciąż odgrywają marginalne znacznie w ogrzewaniu polskich domów.

Kto może skorzystać z dofinansowania?

Z programu mogą skorzystać osoby fizyczne, które od co najmniej trzech lat są właścicielami lub współwłaścicielami domu jednorodzinnego albo wyodrębnionego lokalu mieszkalnego w takim budynku (z osobną księgą wieczystą). Ten warunek nie obowiązuje w przypadku nabycia nieruchomości w drodze spadku.

Wysokość dofinansowania zależy od dochodu gospodarstwa domowego:

Szczegółowe zasady nowego programu obowiązującego od 31 marca 2025 r. opisane są w podręczniku dla beneficjentów dostępnym na stronie rządowej: czystepowietrze.gov.pl

Urzędnicy z nowymi uprawnieniami. Sprawdzą, ile osób mieszka pod danym adresem

Jak już wiadomo, poziom dofinansowania w programie Czyste Powietrze ustala się na podstawie zaświadczenia o przeciętnym miesięcznym dochodzie przypadającym na jednego członka gospodarstwa domowego.

Rząd dostrzegł jednak pewien problem: obecne przepisy nie dają urzędnikom wystarczających narzędzi do sprawdzenia, czy dane podane we wniosku są zgodne z rzeczywistością. Prawo ochrony środowiska nie pozwala dziś na bezpośrednie pozyskiwanie informacji z urzędów skarbowych, ZUS czy KRUS, ani na skuteczną weryfikację liczby osób faktycznie mieszkających pod danym adresem.

Ma się to jednak zmienić. Ministerstwo Klimatu i Środowiska przedstawiło założenia nowelizacji ustawy Prawo ochrony środowiska, która umożliwi urzędnikom korzystanie z rejestru PESEL, rejestru mieszkańców oraz danych wynikających z deklaracji śmieciowych. Dzięki temu łatwiej będzie ustalić, ile osób faktycznie tworzy gospodarstwo domowe. Według ministerstwa, aby skutecznie weryfikować dochody i wydawać zaświadczenia w ramach PPCP, niezbędne jest zapewnienie urzędnikom odpowiednich narzedzi oraz dostępu do baz danych zawierających informacje o sytuacji dochodowej wnioskodawców.

Dodatkowo przewidziano możliwość przeprowadzenia wywiadu środowiskowego przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta. Taka wizyta ma być stosowana tylko wtedy, gdy pojawią się wątpliwości co do dokumentów lub gdy dane z różnych źródeł będą ze sobą sprzeczne. Ma to być środek ostateczny, stosowany wtedy, gdy inne metody zawiodą.

Planowany termin przyjęcia projektu przez Radę Ministrów to II kwartał 2026 r.

Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. 2025 poz. 647)

Projekt ustawy o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska (UD364)