Status ucznia wygasa automatycznie. Kiedy znika prawo do lekarza?
Wielu rodziców żyje w błędnym przekonaniu, że dopóki pełnoletnie dziecko nie skończy 26 lat, jest automatycznie ubezpieczone przy matce lub ojcu. Prawo weryfikuje ten pogląd natychmiast po zakończeniu szkoły średniej. Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych stawia sprawę jasno.
Status ucznia szkoły ponadpodstawowej wygasa z dniem 31 sierpnia danego roku szkolnego. Przepisy gwarantują absolwentom dodatkowy, trzydziestodniowy okres ochronny. Oznacza to, że prawo do bezpłatnych świadczeń opieki zdrowotnej dla maturzysty kończy się bezpowrotnie z dniem 30 września. Jeśli od 1 października młody człowiek nie rozpocznie studiów wyższych, staje się w świetle prawa osobą nieubezpieczoną. Każda wizyta u lekarza POZ lub pobyt w szpitalu będzie się wtedy wiązać z koniecznością opłacenia rachunku z własnej kieszeni.
Praca dorywcza i wolontariat w trakcie gap year a składki ZUS
Forma aktywności młodego człowieka w trakcie roku przerwy decyduje o jego statusie w ZUS. Najprostsza sytuacja występuje wtedy, gdy absolwent podejmie legalne zatrudnienie w Polsce na podstawie umowy o pracę. Wtedy pracodawca ma obowiązek zgłosić go do ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego.
Problem pojawia się przy umowach cywilnoprawnych. Zgłoszenie pełnoletniego dziecka bez statusu studenta do umowy zlecenie rodzi po stronie firmy obowiązek odprowadzania pełnych składek. Nie ma tu mowy o uldze dla młodych w ZUS, która przysługuje wyłącznie uczniom i studentom do 26 roku życia. Jeszcze trudniejsza sytuacja prawna dotyczy osób, które wyjeżdżają za granicę na niepłatny wolontariat lub podróżują za oszczędności. Tacy ludzie formalnie wypadają z polskiego systemu i nie mogą korzystać nawet z bezpłatnej karty EKUZ podczas pobytu w krajach Unii Europejskiej.
Jak legalnie zabezpieczyć prawo do bezpłatnego leczenia?
Rodzina nie musi jednak ryzykować ogromnych kosztów prywatnego leczenia w razie nagłego wypadku lub choroby absolwenta. Istnieją trzy legalne i bezpieczne ścieżki, które pozwalają utrzymać prawo do darmowego lekarza w trakcie trwania gap year.
Pierwszym rozwiązaniem jest rejestracja młodego człowieka w powiatowym urzędzie pracy jako osoby poszukującej pracy lub bezrobotnej. Urząd ma wtedy obowiązek zgłosić go do ubezpieczenia zdrowotnego i opłacać składki z budżetu państwa. Druga opcja to podjęcie pracy na choćby minimalną część etatu na umowę o pracę. Trzecia droga, najmniej popularna z powodów finansowych, to zawarcie z Narodowym Funduszem Zdrowia umowy o ubezpieczenie dobrowolne i samodzielne opłacanie comiesięcznej składki. Zaniechanie tych kroków to ogromne ryzyko finansowe dla całego gospodarstwa domowego rodziców.
FAQ
Czy rejestracja w urzędzie pracy jako bezrobotny jest darmowa?
Tak. Rejestracja w powiatowym urzędzie pracy jest całkowicie bezpłatna. Status bezrobotnego daje pełne prawo do bezpłatnego korzystania z publicznej służby zdrowia, jednak nakłada też obowiązek stawiania się na wezwania urzędu w celu weryfikacji ofert pracy.
Co się stanie, jeśli nieubezpieczony absolwent trafi na szpitalny oddział ratunkowy (SOR)?
Szpital udzieli niezbędnej pomocy ratującej życie, jednak po zakończeniu leczenia placówka wystawi rachunek za wszystkie procedury medyczne, badania oraz pobyt na oddziale. Koszty te w przypadku skomplikowanych zabiegów potrafią wynosić od kilku do kilkudziesięciu tysięcy złotych.
Czy rodzic może zgłosić pracującego dorywczo maturzystę do swojego ubezpieczenia w pracy?
Rodzic może zgłosić do swojego ubezpieczenia zdrowotnego dziecko do 26 roku życia tylko wtedy, gdy dziecko kontynuuje naukę w szkole lub na uczelni. Rok przerwy bez statusu studenta odbiera rodzicowi taką możliwość prawną.
Czy karta EKUZ działa w trakcie roku przerwy za granicą?
Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego (EKUZ) jest ściśle powiązana z prawem do świadczeń w Polsce. Jeśli z dniem 30 września wygasa ubezpieczenie w kraju, wydana wcześniej karta EKUZ traci swoją ważność, nawet jeśli widnieje na niej dłuższa data ważności dokumentu.
